گروه درمانی اضطراب اجتماعی
شاید برای کسی که از قضاوت شدن، صحبت کردن جلوی دیگران یا حتی وارد شدن به یک جمع تازه مضطرب می شود، خود عبارت «گروه درمانی» کمی نگران کننده به نظر برسد. این سوال کاملا قابل فهم است: وقتی حضور در جمع برای من سخت است، چطور قرار است نشستن در یک گروه به من کمک کند؟
گروه درمانی اضطراب اجتماعی یکی از مسیرهایی است که ممکن است برای بعضی افراد قابل بررسی باشد. در این روش، حضور در جمع صرفا به معنی صحبت کردن درباره مشکلات نیست. گروه یک فضای درمانی ساختارمند است که می تواند فرصت هایی برای شناخت بهتر الگوهای اضطراب، تجربه تعامل با دیگران و کار کردن روی بعضی موقعیت های اجتماعی ایجاد کند. با این حال، درمان گروهی انتخاب مناسب همه افراد نیست و حتی در راهنماهای درمانی معتبر نیز انتخاب نوع درمان بر اساس شرایط و نیازهای هر فرد اهمیت دارد.
به همین دلیل، در آوای درون ورود به گروه قرار نیست صرفا با دیدن چند نشانه یا تصمیم عجولانه انجام شود. ابتدا شرایط فرد بررسی می شود تا مشخص شود آیا در این مرحله، درمان گروهی می تواند انتخاب مناسبی برای او باشد یا مسیر دیگری بهتر است بررسی شود.
گروه درمانی اضطراب اجتماعی در غرب تهران
وقتی درباره گروه درمانی صحبت می کنیم، منظور فقط این نیست که چند نفر دور هم بنشینند و هر کسی درباره مشکلاتش حرف بزند. گروه درمانی اضطراب اجتماعی یک فضای درمانی هدایت شده است که در آن افرادی با بعضی چالش های مشابه اجتماعی، زیر نظر درمانگر در یک چارچوب مشخص کنار هم قرار می گیرند.
این شباهت تجربه ها اهمیت دارد. ممکن است یک نفر هنگام معرفی خودش در جمع دچار اضطراب شود، دیگری در جلسه کاری نتواند نظرش را بگوید و فرد دیگری روزها قبل از یک مهمانی ذهنش درگیر این باشد که «اگر حرف بدی بزنم بقیه درباره من چه فکری می کنند؟»
ظاهر این موقعیت ها متفاوت است، اما پشت بعضی از آنها یک نگرانی مشترک دیده می شود: ترس از قضاوت دیگران، دیده شدن یا ارزیابی منفی در موقعیت های اجتماعی. این ترس در اختلال اضطراب اجتماعی می تواند آن قدر پررنگ شود که فرد بعضی موقعیت ها را تحمل کند اما با اضطراب زیاد، یا کم کم شروع به اجتناب از آنها کند.
خیلی از آدم ها در یک جمع تازه کمی معذب می شوند، برای شروع گفتگو زمان می خواهند یا قبل از ارائه کاری استرس می گیرند. این تجربه ها به تنهایی به این معنی نیست که فرد دچار اختلال اضطراب اجتماعی یا همان اصطلاح قدیمی تر فوبیای اجتماعی است. تشخیص فقط با خواندن چند نشانه در اینترنت یا مقایسه خودمان با تجربه دیگران انجام نمی شود. ارزیابی شدت ترس، مدت آن، میزان اجتناب و تاثیری که روی زندگی فرد گذاشته، بخشی از بررسی تخصصی است.
تفاوت این گروه با یک گروه درمانی عمومی هم دقیقا از همین جا شروع می شود. در یک گروه عمومی ممکن است اعضا با موضوعات مختلفی وارد درمان شده باشند، اما در درمان گروهی اضطراب اجتماعی، تمرکز اصلی بر تجربه هایی است که به حضور در جمع، تعامل با دیگران، ترس از ارزیابی شدن و رفتارهای اجتنابی ارتباط دارند.
یعنی خود گروه می تواند بخشی از فضای کار درمانی باشد. نه به این معنا که فرد ناگهان در سخت ترین موقعیت ممکن قرار بگیرد، بلکه به این معنا که فرصتی وجود داشته باشد تا بعضی الگوهایی که در زندگی روزمره باعث اضطراب می شوند، در محیطی ساختارمندتر شناخته و بررسی شوند.
برای بعضی افراد این شکل از درمان می تواند قابل بررسی باشد و برای بعضی دیگر ممکن است در مقطع فعلی انتخاب مناسبی نباشد. همین تفاوت هاست که ارزیابی قبل از ورود به گروه را مهم می کند.
گروه درمانی چگونه می تواند به اضطراب اجتماعی کمک کند؟
یکی از سختی های اضطراب اجتماعی این است که بخش زیادی از آن دقیقا در ارتباط با آدم های دیگر خودش را نشان می دهد.
ممکن است فرد در خانه بداند که «نباید این قدر نگران قضاوت دیگران باشم»، اما وقتی وارد جلسه می شود، کسی از او سوال می پرسد یا نوبت صحبت کردنش می رسد، همان نگرانی دوباره برگردد. ضربان قلب بالا برود، ذهنش دنبال یک جمله بی نقص بگردد و شاید در نهایت ترجیح بدهد اصلا چیزی نگوید.
اینجاست که فضای گروه، در صورت مناسب بودن برای فرد، می تواند یک ویژگی متفاوت داشته باشد: بخشی از موضوعی که قرار است روی آن کار شود، در یک محیط درمانی و با حضور دیگران قابل مشاهده می شود.
این به معنی فشار آوردن به فرد نیست. درمان گروهی قرار نیست مسابقه ای برای اجتماعی تر شدن باشد. هدف این نیست که چه کسی بیشتر حرف می زند یا زودتر می تواند جلوی جمع بایستد. آنچه اهمیت دارد، شناخت الگوها و حرکت تدریجی متناسب با شرایط هر فرد است.
تجربه تعامل در یک محیط درمانی کنترل شده
در زندگی واقعی، موقعیت های اجتماعی همیشه قابل پیش بینی نیستند. جلسه کاری ناگهان شروع می شود، کسی سوالی می پرسد، یک نفر جدید وارد جمع می شود و فرد شاید فقط چند ثانیه برای واکنش زمان داشته باشد.
فضای درمانی متفاوت است.
گروه چارچوب دارد، درمانگر حضور دارد و تعامل ها بخشی از یک فرایند هدفمند هستند. فرد می تواند فرصت داشته باشد واکنش های خودش را بهتر ببیند. مثلا متوجه شود هنگام حرف زدن بیش از حد دنبال نشانه های قضاوت در صورت دیگران می گردد، تماس چشمی را قطع می کند یا برای اینکه اشتباهی نکند، اصلا وارد گفتگو نمی شود.
دیدن همین جزئیات گاهی نقطه مهمی در درمان است. چون چیزی که قبلا فقط با جمله «من در جمع اضطراب دارم» توصیف می شد، کم کم شکل مشخص تری پیدا می کند.
دریافت بازخورد از درمانگر و اعضای گروه
اضطراب اجتماعی گاهی باعث می شود برداشت ما از واکنش دیگران با چیزی که واقعا اتفاق افتاده فاصله داشته باشد.
ممکن است بعد از گفتن یک جمله ساده، ساعت ها با خودمان فکر کنیم: «خیلی بد حرف زدم»، «حتما فهمیدند مضطربم» یا «احتمالا فکر کردند آدم عجیبی هستم.»
در یک گروه درمانی، بازخورد می تواند فرصتی ایجاد کند تا بعضی از این برداشت ها بررسی شوند. درمانگر می تواند به الگوهایی که در تعامل دیده می شوند توجه کند و در چارچوب مناسب، اعضای گروه نیز ممکن است تجربه یا برداشت خود را بیان کنند.
قرار نیست اعضای گروه یکدیگر را قضاوت یا تحلیل کنند. بازخورد زمانی ارزش درمانی پیدا می کند که محترمانه، هدفمند و در چارچوبی باشد که درمانگر مدیریت می کند.
کمتر شدن احساس تنهایی در تجربه اضطراب
اضطراب اجتماعی یک تجربه عجیب دارد. ممکن است فرد وسط جمع باشد، اما احساس کند تنها کسی است که این قدر مضطرب شده.
از بیرون آدم های دیگر راحت به نظر می رسند. حرف می زنند، شوخی می کنند، نظر می دهند… و ذهن خیلی راحت به این نتیجه می رسد که «پس فقط من نمی توانم مثل بقیه باشم.»
شنیدن تجربه افرادی که آنها هم با ترس از قضاوت، مرور مکرر مکالمات یا اجتناب از بعضی موقعیت ها درگیر بوده اند، ممکن است این تصویر را کمی واقعی تر کند. فرد می بیند چیزی که تجربه می کند فقط مختص او نیست.
البته حضور در گروه به خودی خود اضطراب را از بین نمی برد. این فقط یکی از فرصت هایی است که یک گروه درمانی ساختارمند می تواند ایجاد کند.
تمرین تدریجی مهارت های ارتباطی
برای بعضی افراد، اضطراب باعث شده فرصت تمرین تعامل های اجتماعی کمتر و کمتر شود.
فرد به مهمانی نمی رود، در جلسه ساکت می ماند، شروع گفتگو را به دیگری می سپارد و اگر بتواند از موقعیتی که ممکن است در آن مرکز توجه باشد دوری می کند. این اجتناب در کوتاه مدت ممکن است کمی آرامش ایجاد کند، اما می تواند فرصت تجربه کردن موقعیت های متفاوت را هم محدود کند.
در بعضی برنامه های درمانی، گروه می تواند فضایی برای تمرین تدریجی بعضی مهارت های اجتماعی و ارتباطی فراهم کند. برای مثال بیان یک نظر، شروع گفتگو، مطرح کردن یک درخواست یا ماندن در یک تعامل به جای خارج شدن سریع از آن.
نوع این تمرین ها باید بر اساس برنامه درمان و تشخیص درمانگر تعیین شود، نه بر اساس یک نسخه ثابت برای همه.
شناخت افکار مرتبط با قضاوت شدن
گاهی بخش بزرگی از اضطراب، قبل از اینکه اتفاق خاصی بیفتد شروع شده است.
«اگر صدام بلرزه چی؟»
«اگر چیزی برای گفتن نداشته باشم چی؟»
«اگر بفهمن استرس دارم چی؟»
«اگر حرفم مسخره به نظر برسه چی؟»
این فکرها می توانند روی احساس و رفتار فرد تاثیر بگذارند و اجتناب را بیشتر کنند. در رویکردهایی مانند درمان شناختی رفتاری، رابطه بین افکار، احساسات و رفتارها بررسی می شود. NICE نیز توضیح می دهد که CBT به افراد کمک می کند افکار منفی و رفتارهای مرتبط با آنها را شناسایی و بررسی کنند.
بعدتر در همین صفحه درباره نقش درمان شناختی رفتاری (CBT) در اضطراب اجتماعی جداگانه صحبت می کنیم، چون استفاده از تکنیک های CBT در درمان فردی یا گروهی باید در چارچوب یک برنامه درمانی مشخص بررسی شود.
مواجهه تدریجی، نه پرت شدن وسط ترس
وقتی صحبت از درمان اضطراب اجتماعی می شود، احتمالا کلمه «مواجهه» را هم می شنوید. اما مواجهه درمانی چیزی شبیه این نیست که به فرد بگوییم: «از جمع می ترسی؟ پس برو جلوی صد نفر حرف بزن تا ترست بریزد.»
مواجهه درمانی یک تکنیک تخصصی است که باید به شکل برنامه ریزی شده و تحت هدایت درمانگر انجام شود. NIMH آن را روشی در CBT توصیف می کند که در آن فرد به شکل تدریجی با ترس هایی روبرو می شود که باعث اجتناب او شده اند.
در بعضی برنامه های درمانی اضطراب اجتماعی، این فرایند ممکن است در محیط گروه هم کاربرد داشته باشد. اما نوع تمرین، شدت آن و زمان انجامش باید متناسب با فرد تعیین شود. قرار گرفتن خودسرانه در یک موقعیت بسیار اضطراب زا جای درمان برنامه ریزی شده را نمی گیرد.
NIMH
“CBT delivered in a group therapy format also can offer unique benefits for social anxiety disorder.”«ارائه درمان شناختی رفتاری در قالب گروه درمانی نیز می تواند برای اختلال اضطراب اجتماعی مزایای ویژه ای داشته باشد.»
این جمله به معنی برتری گروه درمانی برای همه نیست. حتی راهنمای NICE برای بزرگسالان مبتلا به اضطراب اجتماعی، CBT فردی اختصاصی این اختلال را به عنوان گزینه روان درمانی اولیه مطرح می کند. انتخاب بین درمان فردی، گروهی یا مسیرهای دیگر باید با توجه به شرایط خود فرد انجام شود.
در جلسات گروه درمانی اضطراب اجتماعی چه اتفاقی می افتد؟
شاید دانستن تعریف گروه درمانی یک چیز باشد و تصور اینکه واقعا در جلسه چه اتفاقی می افتد، چیز دیگری.
برای کسی که از صحبت کردن جلوی دیگران مضطرب می شود، ناشناخته بودن جلسه خودش می تواند بخشی از نگرانی باشد. ممکن است با خودتان فکر کنید: «وقتی وارد شدم باید چه بگویم؟»، «همه از من سوال می پرسند؟»، «اگر نتوانستم حرف بزنم چه؟» یا حتی «قرار است همان جلسه اول درباره خصوصی ترین چیزهای زندگی ام صحبت کنم؟»
گروه درمانی قرار نیست این طور شروع شود. یک گروه درمانی حرفه ای چارچوب دارد و ورود به آن هم فقط به معنی نشستن میان چند نفر دیگر نیست. به همین دلیل، بخش مهمی از مسیر حتی قبل از اولین جلسه گروه شروع می شود.
ارزیابی اولیه پیش از ورود به گروه
اولین مرحله، بررسی این است که آیا این گروه در شرایط فعلی می تواند برای شما انتخاب مناسبی باشد یا نه.
همه افرادی که اضطراب اجتماعی را تجربه می کنند شرایط یکسانی ندارند. برای یک نفر، مشکل اصلی ارائه دادن در دانشگاه یا محل کار است. فرد دیگری شاید بتواند جلوی جمع صحبت کند اما شروع رابطه با آدم های جدید برایش بسیار دشوار باشد. شخص دیگری ممکن است مدتی است تقریبا از بیشتر موقعیت های اجتماعی فاصله گرفته باشد.
پس صرف اینکه کسی بگوید «من در جمع اضطراب دارم» برای تصمیم گیری درباره ورود به گروه کافی نیست.
در ارزیابی اولیه تلاش می شود تصویر روشن تری از شرایط فرد، نگرانی های اصلی، هدف او از درمان و آمادگی اش برای حضور در گروه شکل بگیرد. همچنین ممکن است مشخص شود که در این مقطع، مسیر دیگری برای فرد مناسب تر است.
این نگاه با توصیه منابع معتبر هم همسو است. NIMH توضیح می دهد که انتخاب برنامه درمانی مناسب به نیازها، ترجیحات و شرایط هر فرد و گفت و گو با متخصص سلامت روان وابسته است. NICE نیز راهنمای اضطراب اجتماعی را بر شناخت، ارزیابی و درمان این اختلال در کودکان، نوجوانان و بزرگسالان بنا کرده است.
هدف ارزیابی این نیست که به هر شکل ممکن فرد را وارد گروه کنیم. گاهی همین مرحله کمک می کند مشخص شود گروه درمانی گزینه قابل بررسی است و گاهی نتیجه می تواند متفاوت باشد.
آشنایی با قوانین و چارچوب گروه
قبل از اینکه یک گروه بتواند فضای درمانی مفیدی ایجاد کند، اعضا باید بدانند قرار است در چه چارچوبی کنار یکدیگر باشند.
برای مثال، نحوه مشارکت اعضا، احترام به مرزهای یکدیگر، شیوه تعامل در جلسه و قواعد مربوط به حریم خصوصی باید روشن باشند. این قوانین فقط تشریفات ابتدایی جلسه نیستند. بخشی از ساختار درمانی گروه هستند.
یکی از نگرانی های قابل درک در این مرحله معمولا این است: «چیزی که من اینجا می گویم بعدا بیرون از گروه گفته می شود؟»
حفظ حریم خصوصی یکی از قواعد مهم گروه درمانی است و درمانگر باید چارچوب آن را برای اعضا توضیح دهد. اما بهتر است درباره این موضوع صادق باشیم. در یک گروه چند نفر حضور دارند و هیچ مرکز درمانی نمی تواند رفتار تک تک اعضا را بیرون از فضای جلسه با قطعیت صد درصد تضمین کند.
چیزی که می توان درباره آن صحبت کرد، وجود قواعد روشن، تاکید درمانگر بر مسئولیت اعضا و توجه جدی به حریم خصوصی است. نه وعده ای که در عمل امکان تضمین مطلق آن وجود ندارد. این همان مرزی است که در بریف تخصصی این صفحه نیز برای توضیح محرمانگی مشخص شده است.
مشخص شدن هدف درمان
قرار نیست همه اعضای گروه با یک هدف کاملا مشابه وارد جلسات شوند.
ممکن است کسی بخواهد بتواند در جلسه کاری نظرش را بدون ساعت ها فکر کردن بیان کند. فرد دیگری شاید بیشتر با ترس از شروع گفتگو درگیر باشد. برای یک نفر درخواست کردن سخت است و برای دیگری، شنیدن مخالفت یا احتمال قضاوت شدن.
هدف های درمانی می توانند به چیزهایی مثل صحبت کردن در جمع، ارتباط با افراد جدید، ابراز نظر، مدیریت ترس از قضاوت شدن یا کمتر کردن بعضی رفتارهای اجتنابی مربوط باشند.
اما هدف خوب، هدفی نیست که فقط روی کاغذ زیبا به نظر برسد.
باید با زندگی واقعی فرد ارتباط داشته باشد.
برای مثال، «می خواهم هیچ وقت در جمع اضطراب نداشته باشم» ممکن است هدفی خیلی کلی و غیرواقع بینانه باشد. اما اینکه فرد بتواند در یک جلسه کوتاه نظرش را بیان کند، در یک گفت و گو بماند یا از موقعیتی فقط به خاطر ترس از قضاوت فرار نکند، هدف هایی هستند که می توان آنها را دقیق تر بررسی کرد.
تمرین و تعامل گروهی
بخش مهمی از درمان گروهی می تواند به تعامل مربوط باشد، اما شکل این تعامل در همه گروه ها یکسان نیست.
بسته به رویکرد درمانگر و برنامه واقعی گروه، ممکن است از تمرین های ارتباطی، بررسی افکار، بازسازی شناختی، نقش بازی کردن، مواجهه تدریجی یا تمرین هایی میان جلسات استفاده شود.
یک نکته اینجا برای ما مهم است: تا زمانی که ساختار دقیق گروه اضطراب اجتماعی آوای درون و تکنیک های مورد استفاده درمانگر مشخص و تایید نشده باشد، هیچ کدام از این روش ها را به عنوان بخشی قطعی از خدمات آوای درون معرفی نمی کنیم. این تکنیک ها در اینجا فقط به عنوان نمونه هایی از روش هایی مطرح می شوند که ممکن است در بعضی برنامه های درمانی مورد استفاده قرار گیرند.
این تفاوت کوچک به نظر می رسد، اما مهم است.
چون قرار نیست کاربر با خواندن صفحه سایت تصور دقیقی از جلسه ای پیدا کند که هنوز نمی دانیم درمانگر آن گروه دقیقا چگونه طراحی اش کرده است.
آیا باید از جلسه اول صحبت کنم؟
نه لزوما. حضور در گروه به این معنی نیست که از لحظه ورود باید آماده باشید درباره خودتان زیاد حرف بزنید. افراد از نظر میزان اضطراب، سبک ارتباطی و آمادگی برای مشارکت با هم فرق دارند.
ممکن است یک نفر راحت تر وارد گفتگو شود و فرد دیگری در جلسات ابتدایی بیشتر مشاهده کند و آرام آرام مشارکت بیشتری داشته باشد. درمانگر باید این تفاوت ها را ببیند و مشارکت را به مسابقه تبدیل نکند.
البته گروه درمانی بدون هیچ نوع مشارکتی هم معنا ندارد. اما مشارکت لزوما به معنی سخنرانی کردن، افشای مسائل بسیار شخصی یا انجام تمرین های دشوار از همان ابتدا نیست.
اتفاقا برای کسی که با ترس از قضاوت دیگران درگیر است، همین تجربه که بتواند در یک فضای درمانی قدم به قدم وارد تعامل شود، ممکن است خودش بخشی از موضوع کار باشد.
بررسی تجربه ها در طول جلسات
روند درمان فقط انجام یک تمرین و رفتن سراغ تمرین بعدی نیست.
اتفاق هایی که در گروه رخ می دهند، احساساتی که در فرد ایجاد می شوند و حتی لحظه هایی که فرد ترجیح می دهد سکوت کند یا از تعامل فاصله بگیرد، می توانند اطلاعات مهمی درباره الگوهای اضطراب او در اختیار درمانگر و خود فرد قرار دهند.
ممکن است یک نفر بعد از چند جلسه متوجه شود که همیشه قبل از صحبت کردن دنبال جمله ای کاملا بی نقص می گردد. دیگری شاید بفهمد وقتی کسی نگاهش می کند، خیلی سریع آن نگاه را نشانه قضاوت می داند. فرد دیگری ممکن است تازه متوجه شود چقدر از موقعیت های اجتماعی قبل از اینکه حتی فرصتی برای تجربه آنها بدهد کنار می کشد. این شناخت ها قرار نیست یک شبه همه چیز را تغییر دهند.
درمان یک فرایند است و سرعت تغییر در افراد متفاوت است. NIMH هم تاکید می کند که پیدا کردن درمان مناسب می تواند نیاز به زمان داشته باشد و روان درمانی نیز برای اثرگذاری به زمان نیاز دارد.
آیا گروه درمانی اضطراب اجتماعی برای من مناسب است؟
اگر هنگام صحبت کردن جلوی دیگران دست و پایتان را گم می کنید یا قبل از یک مهمانی مضطرب می شوید، این تجربه ها می توانند ارزش بررسی داشته باشند، اما به تنهایی نه تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی هستند و نه ثابت می کنند که گروه درمانی حتما برای شما مناسب است.
NIMH توضیح می دهد که برای تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی، ترس یا اضطراب باید در موقعیت هایی که فرد احتمال قضاوت یا بررسی شدن دارد قابل توجه باشد، برای مدت مشخصی ادامه پیدا کند و در زندگی روزمره مثل کار، تحصیل یا روابط اختلال ایجاد کند. ارزیابی حرفه ای همچنین به زمان شروع علائم، مدت آنها، میزان تکرار و تاثیرشان بر زندگی توجه می کند.
چه تجربه هایی ممکن است ارزش بررسی داشته باشند؟
گروه درمانی برای اضطراب اجتماعی ممکن است برای بعضی افرادی که با تجربه های زیر درگیر هستند قابل بررسی باشد:
- ترس قابل توجه از قضاوت شدن یا ارزیابی منفی در جمع
- اجتناب مکرر از بعضی موقعیت های اجتماعی
- اضطراب زیاد هنگام صحبت کردن در کلاس، جلسه یا مقابل دیگران
- دشواری در شروع ارتباط با افراد جدید
- نگرانی شدید قبل از یک موقعیت اجتماعی یا مرور مکرر آن بعد از تمام شدن
- سختی در بیان نظر، درخواست یا مخالفت با دیگران
- کنار کشیدن از بعضی فرصت های کاری، تحصیلی یا ارتباطی به دلیل ترس از تعامل
NIMH هم در توضیح علائم اضطراب اجتماعی به مواردی مثل دشواری در صحبت با دیگران، ترس از قضاوت منفی، اجتناب از موقعیت های اجتماعی و بررسی مکرر عملکرد خود پس از تعامل اشاره می کند.
توجه کنید داشتن یک یا حتی چند مورد از این تجربه ها به معنی تشخیص قطعی اختلال اضطراب اجتماعی نیست.
اگر هنوز نمی دانم مشکل من اضطراب اجتماعی است یا نه چه؟
لازم نیست قبل از ارزیابی خودتان به یک تشخیص قطعی رسیده باشید. اتفاقا قرار نیست فرد با یک برچسب آماده وارد جلسه شود.
اگر ترس از قضاوت، اضطراب در جمع یا اجتناب از بعضی تعاملات مدتی است روی زندگی روزمره شما تاثیر گذاشته، می شود این موضوع را با متخصص بررسی کرد. هدف ارزیابی این است که مسئله واضح تر شود و بعد درباره گزینه های درمانی تصمیم گرفته شود.
در آوای درون هم ثبت درخواست ارزیابی به معنی این نیست که از قبل تصمیم گرفته شده شما باید وارد گروه شوید. ممکن است بعد از بررسی مشخص شود گروه درمانی انتخاب مناسبی است. ممکن است فعلا درمان فردی منطقی تر باشد. حتی ممکن است درمانگر پیشنهاد دیگری داشته باشد.
گروه درمانی یا درمان فردی برای اضطراب اجتماعی؟
وقتی کسی برای درمان اضطراب اجتماعی دنبال کمک می گردد، خیلی زود به یک سوال می رسد: «جلسه فردی برای من بهتر است یا گروه درمانی؟»
طبیعی است که آدم دنبال یک جواب روشن باشد. اینکه یکی از این دو روش بهتر است و خیالمان از انتخاب راحت شود. اما در عمل چنین جواب یکسانی برای همه وجود ندارد.
درمان فردی و گروه درمانی دو فضای متفاوت برای کار درمانی ایجاد می کنند. هر کدام می توانند در شرایط مشخصی مفید باشند و انتخاب میان آنها به چیزهایی مثل شدت و شکل اضطراب، اهداف درمان، آمادگی فرد برای حضور در جمع، مشکلات همراه و نظر درمانگر بعد از ارزیابی بستگی دارد.
تفاوت اصلی درمان فردی و گروهی در یک نگاه
| موضوع | درمان فردی | گروه درمانی |
|---|---|---|
| تمرکز جلسه | تمرکز اصلی روی شرایط یک فرد است | توجه بین اعضای گروه تقسیم می شود |
| بررسی مسائل شخصی | فرصت بیشتری برای بررسی جزئیات فردی وجود دارد | تمرکز بیشتری می تواند روی تجربه های مشترک و تعاملات باشد |
| تعامل اجتماعی در جلسه | بیشتر در رابطه میان مراجع و درمانگر اتفاق می افتد | تعامل با چند عضو دیگر هم بخشی از فضای درمان است |
| بازخورد | عمدتا از درمانگر دریافت می شود | بسته به چارچوب گروه، درمانگر و اعضا می توانند در فرایند بازخورد نقش داشته باشند |
| آمادگی برای حضور در جمع | برای بعضی افراد در شروع قابل تحمل تر است | نیازمند بررسی آمادگی فرد برای حضور در فضای گروهی است |
| مناسب بودن | به شرایط و اهداف فرد بستگی دارد | به شرایط فرد و تناسب او با گروه بستگی دارد |
نقش CBT در درمان اضطراب اجتماعی چیست؟
اگر مدتی درباره درمان اضطراب اجتماعی جستجو کرده باشید، احتمالا بارها با عبارت CBT یا درمان شناختی رفتاری روبرو شده اید. دلیلش هم این نیست که CBT یک عبارت محبوب در سایت های روانشناسی شده.
این رویکرد یکی از روش هایی است که درباره کاربرد آن در اضطراب اجتماعی پژوهش زیادی انجام شده است. NIMH نیز CBT را یک روان درمانی مبتنی بر پژوهش معرفی می کند که به شکل گسترده برای درمان اختلال اضطراب اجتماعی استفاده می شود.
اما CBT دقیقا روی چه چیزی کار می کند؟
برای فهم ساده اش، می شود به یک موقعیت آشنا نگاه کرد.
فرض کنید قرار است در یک جلسه کاری چند دقیقه صحبت کنید. قبل از شروع، این فکر می آید:
«حتما وسط حرف زدن ذهنم خالی می شود.»
بعد یک فکر دیگر:
«اگر مکث کنم همه می فهمند اضطراب دارم.»
بدن شروع به واکنش می کند. قلب تندتر می زند. توجه به خودتان بیشتر می شود. شاید جمله ها را ده بار در ذهن مرور کنید.
بعد تصمیم می گیرید خیلی کوتاه حرف بزنید… یا اصلا داوطلب نشوید.
وقتی موقعیت تمام می شود، اضطراب پایین می آید و ذهن ممکن است نتیجه بگیرد:
«خوب شد حرف نزدم. اگر حرف می زدم خراب می کردم.»
همین چرخه می تواند دوباره در موقعیت بعدی تکرار شود.
CBT کمک می کند چنین ارتباط هایی میان فکر، اضطراب و رفتار دقیق تر دیده شوند.
کار روی افکار مرتبط با قضاوت شدن
در اضطراب اجتماعی، ذهن گاهی با اطمینان زیادی درباره چیزی نتیجه می گیرد که هنوز اتفاق نیفتاده است.
- «همه دارند من را نگاه می کنند.»
- «اگر اشتباه کنم مسخره می شوم.»
- «نباید هیچ نشانه ای از اضطرابم معلوم شود.»
- «اگر حرف جذابی نزنم، بقیه من را آدم بی عرضه ای می دانند.»
در CBT قرار نیست درمانگر فقط بگوید «مثبت فکر کن».
موضوع دقیق تر از این حرف هاست.
فرد یاد می گیرد بعضی فکرهای خودکار را شناسایی کند، شواهد آنها را بررسی کند و ببیند آیا تفسیر دیگری هم برای موقعیت وجود دارد یا نه.
NICE نیز CBT را روشی توصیف می کند که به فرد کمک می کند افکار منفی و رفتارهای مرتبط با آنها را شناسایی و به چالش بکشد.
کار روی رفتارهای اجتنابی
اضطراب اجتماعی فقط در ذهن اتفاق نمی افتد.
گاهی فرد برای کمتر کردن اضطراب، رفتارهایی انجام می دهد که در همان لحظه واقعا آرامش ایجاد می کنند.
- مثلا دعوتی را رد می کند.
- در جلسه انتهای سالن می نشیند تا کمتر دیده شود.
- به جای مطرح کردن سوال، سکوت می کند.
- قبل از اینکه فرصتی برای آشنایی ایجاد شود، از گفتگو خارج می شود.
- یا در تمام مدت صحبت کردن، به جای توجه به گفتگو، درگیر کنترل صدا، دست ها و حالت صورت خودش می شود.
مسئله اینجاست که بعضی از این رفتارها ممکن است اجازه ندهند فرد تجربه متفاوتی پیدا کند.
اگر همیشه قبل از صحبت کردن کنار بکشیم، هیچ وقت نمی فهمیم آیا آن اتفاقی که این قدر از آن می ترسیدیم واقعا رخ می داد یا نه.
CBT می تواند روی همین چرخه هم کار کند.
مواجهه درمانی چه ارتباطی با CBT دارد؟
یکی از تکنیک هایی که ممکن است در درمان شناختی رفتاری اضطراب اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد، مواجهه است.
اما همان طور که قبلا گفتیم، مواجهه به معنی این نیست که فرد را بدون آمادگی با شدیدترین ترسش روبرو کنیم.
در یک فرایند درمانی برنامه ریزی شده، مواجهه می تواند به شکل تدریجی انجام شود تا فرد فرصت داشته باشد موقعیت هایی را که به دلیل اضطراب از آنها اجتناب کرده، به شکل متفاوتی تجربه کند.
NIMH نیز توضیح می دهد که مواجهه یکی از روش های CBT است و طی آن فرد به تدریج با ترس هایی روبرو می شود که معمولا از آنها دوری می کند.
انتخاب تمرین، شدت آن و زمان انجامش باید توسط درمانگر و متناسب با شرایط فرد تعیین شود. این بخش از درمان قرار نیست به توصیه اینترنتی برای اینکه «خودت را مجبور کن با بزرگ ترین ترست روبرو شوی» تبدیل شود.
آیا CBT فقط به صورت فردی انجام می شود؟
نه. تکنیک های مبتنی بر CBT می توانند در قالب های مختلف مورد استفاده قرار بگیرند و NIMH مشخصا اشاره می کند که اجرای CBT در قالب گروهی نیز می تواند برای اضطراب اجتماعی مزایای خاصی داشته باشد.
“CBT delivered in a group therapy format also can offer unique benefits for social anxiety disorder.”
«ارائه CBT در قالب گروه درمانی نیز می تواند برای اختلال اضطراب اجتماعی مزایای ویژه ای داشته باشد.»
آیا گروه اضطراب اجتماعی آوای درون بر اساس CBT برگزار می شود؟
تا زمانی که رویکرد دقیق گروه، درمانگر مسئول و پروتکل جلسات به صورت قطعی مشخص نشده باشد، درست نیست چنین ادعایی مطرح کنیم.
ممکن است در بعضی برنامه های درمان اضطراب اجتماعی از تکنیک های CBT، بازسازی شناختی، مواجهه یا تمرین های رفتاری استفاده شود. اما اینکه گروه مشخص آوای درون دقیقا از چه رویکردی استفاده می کند، باید بر اساس برنامه واقعی همان گروه اعلام شود.
گروه درمانی اضطراب اجتماعی در آوای درون چگونه برگزار می شود؟
تا اینجا بیشتر درباره خود درمان گروهی صحبت کردیم. اما اگر کسی بخواهد برای شرکت در گروه درمانی اضطراب اجتماعی آوای درون اقدام کند، احتمالا یک سوال عملی تر دارد:
«خب… از کجا شروع می شود؟ آیا همین که درخواست بدهم مستقیم وارد گروه می شوم؟»
نه.
در آوای درون، مسیر گروه درمانی از ارزیابی اولیه شروع می شود. در صفحه فعلی خدمات گروه درمانی مجموعه نیز توضیح داده شده که پیش از تشکیل یا ورود به گروه، موضوع فرد، میزان آمادگی روانی و هدف درمانی او بررسی می شود تا تناسب بیشتری میان اعضا و ساختار گروه وجود داشته باشد.
این مرحله در گروه درمانی اضطراب اجتماعی اهمیت بیشتری هم پیدا می کند. چون ممکن است دو نفر هر دو بگویند «در جمع اضطراب دارم»، اما تجربه آنها، شدت اضطراب، میزان اجتناب و آمادگی شان برای ورود به یک فضای گروهی کاملا متفاوت باشد.گروه های درمانی تخصصی بر اساس نوع مسئله و هدف درمان یکسان نیستند.
برای مثال، فردی که بیشتر با ترس از قضاوت و موقعیت های اجتماعی درگیر است به ساختار متفاوتی از فردی نیاز دارد که با افکار وسواسی و رفتارهای اجباری روبه رو است. اگر موضوع اصلی شما OCD است، می توانید در صفحه «گروه درمانی وسواس» درباره ساختار و شرایط این گروه تخصصی بیشتر بخوانید.
برای همین، هدف این نیست که هر کسی با این نگرانی تماس گرفت، در اولین فرصت روی یک صندلی در گروه بنشیند. اول باید مشخص شود گروه درمانی در شرایط فعلی واقعا گزینه مناسبی هست یا نه.
اول شرایط شما بررسی می شود
ارزیابی اولیه فرصتی است برای اینکه قبل از تصمیم درباره گروه، کمی روشن تر شود دقیقا با چه چیزی درگیر هستید.
مثلا:
- آیا بیشتر هنگام حرف زدن جلوی چند نفر مضطرب می شوید؟
- شروع گفتگو با آدم های جدید برایتان سخت است؟
- ترس از قضاوت باعث شده بعضی موقعیت ها را کنار بگذارید؟
- یا حتی فکر حضور در یک گروه درمانی آن قدر برایتان اضطراب آور است که نمی دانید اصلا می توانید وارد جلسه شوید یا نه؟
این اطلاعات کمک می کنند تصمیم درباره درمان از روی یک عنوان کلی مثل «اضطراب اجتماعی» گرفته نشود.
فرم ارزیابی فعلی آوای درون نیز با هدف شناخت اولیه شرایط و کمک به انتخاب مسیر و درمانگر متناسب طراحی شده است.
بعد تناسب شما با فضای گروه بررسی می شود
درمان گروهی فقط به این بستگی ندارد که فرد چه مشکلی دارد.
باید دید گروهی که قرار است وارد آن شود هم برای او مناسب هست یا نه.
مثلا هدف آن گروه چیست؟ اعضا با چه نوع مسئله ای وارد شده اند؟ سطح آمادگی افراد چقدر به هم نزدیک است؟ درمانگر قرار است جلسات را با چه چارچوبی هدایت کند؟
صفحه فعلی گروه درمانی آوای درون نیز توضیح می دهد که در شکل گیری گروه، موضوع، آمادگی روانی و هدف درمانی افراد مورد توجه قرار می گیرد.
این موضوع فقط یک جزئیات اجرایی نیست.
اگر اعضای یک گروه از نظر نیازها و هدف درمانی هیچ تناسبی با هم نداشته باشند، صرف کنار هم نشستن آنها قرار نیست یک فرایند درمانی خوب بسازد.
جلسات باید چارچوب مشخص داشته باشند
گروه درمانی با یک جمع دوستانه فرق دارد.
در یک جمع دوستانه ممکن است گفتگو هر سمتی برود. یک نفر بیشتر حرف بزند، یک نفر کمتر. کسی نصیحت کند و فرد دیگری تجربه شخصی خودش را تعریف کند.
اما در یک گروه درمانی، مسئولیت هدایت جلسه بر عهده درمانگر است.
هدف، زمان جلسه، شیوه مشارکت، مرزهای ارتباطی و قواعد گروه باید مشخص باشند. اعضا نیز باید بدانند چه انتظاری از فضای گروه وجود دارد و چه رفتارهایی با چارچوب درمانی هماهنگ نیستند.
این ساختار برای اضطراب اجتماعی می تواند اهمیت خاصی داشته باشد، چون ناشناخته بودن موقعیت خودش گاهی اضطراب را بیشتر می کند.
وقتی فرد بداند قرار نیست ناگهان وسط جلسه از او خواسته شود کاری غیرمنتظره انجام دهد، تصور روشن تری از فضای درمان خواهد داشت.
حریم خصوصی بخشی از قواعد گروه است
اگر قرار باشد کسی درباره ترس از قضاوت، روابط یا تجربه های شخصی اش در حضور دیگران صحبت کند، نگرانی درباره حریم خصوصی کاملا قابل درک است.
در گروه درمانی آوای درون، توجه به محرمانگی و حریم خصوصی به عنوان بخشی از قواعد جلسات مطرح شده و درمانگر مسئول توضیح چارچوب گروه است.
اما درباره گروه درمانی باید یک نکته را خیلی شفاف گفت:
درمانگر و مرکز می توانند قواعد روشن برای حفظ حریم خصوصی تعیین کنند و بر اهمیت آن تاکید داشته باشند، اما چون افراد دیگری هم در جلسه حضور دارند، رفتار همه اعضا خارج از فضای درمان را نمی توان با قطعیت صد درصد تضمین کرد.
بهتر است کاربر این واقعیت را قبل از ورود بداند، نه اینکه برای ایجاد حس امنیت یک وعده غیرواقعی بشنود.
گروه درمانی اضطراب اجتماعی در غرب تهران
کلینیک روانشناسی آوای درون در شهرک غرب تهران قرار دارد و خدمات روانشناسی مجموعه در حوزه های فردی، زوج، خانواده، کودک و سایر حوزه ها ارائه می شود. برای کسی که به دنبال گروه درمانی اضطراب اجتماعی در غرب تهران است، موقعیت مکانی فقط یکی از معیارهاست.
مهم تر از نزدیکی کلینیک این است که قبل از شروع، درباره مناسب بودن درمان گروهی، ساختار جلسات و متخصصی که گروه را هدایت می کند اطلاعات کافی داشته باشید.
به همین دلیل، پیشنهاد ما این نیست که فقط به دلیل نزدیک بودن مرکز تصمیم بگیرید. اول باید ببینیم این مسیر درمانی برای شرایط شما مناسب هست یا نه.
در صورت نیاز، می توانید با روانشناسان آوای درون و حوزه های تخصصی درمانگران مجموعه آشنا شوید.
درمانگر در گروه درمانی اضطراب اجتماعی چه نقشی دارد؟
گاهی وقتی درباره گروه درمانی صحبت می شود، بیشترین توجه روی اعضای گروه است. اینکه چه کسانی آنجا هستند، چه چیزهایی می گویند و چه تجربه هایی با هم به اشتراک می گذارند.
اما یک گروه درمانی بدون هدایت حرفه ای، صرفا جمعی از آدم هایی است که ممکن است مشکل مشابهی داشته باشند. نقش درمانگر این است که این جمع را به یک فضای درمانی ساختارمند تبدیل کند.
درمانگر قرار نیست فقط روی صندلی بنشیند و اجازه بدهد هر کسی هر چیزی خواست بگوید. در صفحه رسمی گروه درمانی آوای درون نیز نقش درمانگر در هدایت فرایند و حفظ ساختار جلسات مورد تاکید قرار گرفته است.
درمانگر کمک می کند گروه از مسیر اصلی خارج نشود
تصور کنید یکی از اعضا درباره یک تجربه ناراحت کننده صحبت می کند و بقیه خیلی سریع شروع می کنند به پیشنهاد دادن:
- «به نظر من باید این کارو بکنی.»
- «من جای تو بودم دیگه به اون جمع نمی رفتم.»
- «فقط اعتماد به نفست رو ببر بالا.»
این اتفاق در یک گفتگوی معمولی عجیب نیست.
ولی گروه درمانی قرار نیست تبدیل به جلسه نصیحت گروهی شود.
درمانگر باید گفتگو را طوری هدایت کند که تجربه فرد شنیده شود، اما اعضا جای متخصص را نگیرند و برای یکدیگر تشخیص یا نسخه درمانی صادر نکنند.
گاهی حتی یک سوال درست از طرف درمانگر می تواند از ده دقیقه توصیه مستقیم مفیدتر باشد.
مثلا به جای اینکه بگوید «نباید از قضاوت بقیه بترسی»، ممکن است کمک کند فرد بررسی کند دقیقا چه قضاوتی را پیش بینی می کند و وقتی چنین فکری می آید چه رفتاری انجام می دهد.
درمانگر میزان مشارکت افراد را می بیند
در گروه اضطراب اجتماعی ممکن است تفاوت میزان مشارکت خیلی واضح باشد.
- یک نفر شاید راحت تر صحبت کند.
- یکی فقط وقتی مستقیم از او سوال شود جواب بدهد.
- فرد دیگری ممکن است چند بار بخواهد چیزی بگوید، اما در آخر منصرف شود.
برای درمانگر، همین تفاوت ها اطلاعات مهمی هستند.
هدف این نیست که همه به یک اندازه حرف بزنند. اما اگر همیشه چند نفر تمام فضای جلسه را بگیرند و چند نفر دیگر هیچ فرصتی برای مشارکت پیدا نکنند، بخش مهمی از ظرفیت درمانی گروه از دست می رود.
درمانگر باید به این تعادل توجه کند و بدون تبدیل جلسه به فضایی اجباری، امکان مشارکت اعضا را مدیریت کند.
درمانگر به مرزهای فردی توجه می کند
یکی از حساس ترین قسمت های گروه درمانی، مرز میان «تشویق به مشارکت» و «فشار آوردن» است.
گاهی درمان نیاز دارد فرد کمی از الگوی همیشگی اجتناب فاصله بگیرد.
اما این با مجبور کردن کسی به افشای موضوعی که آمادگی صحبت درباره اش را ندارد، فرق دارد.
درمانگر باید بداند چه زمانی می توان فرد را به یک قدم کوچک دعوت کرد و چه زمانی بهتر است کمی بیشتر صبر کرد.
این موضوع مخصوصا در اضطراب اجتماعی مهم است.
چون اگر هر اضطرابی را به عنوان نشانه شکست ببینیم، خود فضای درمان هم می تواند تبدیل به جایی برای ترس از عملکرد خوب یا بد شود.
در حالی که هدف دقیقا برعکس است.
درمانگر تمرین ها را فقط در صورت مناسب بودن هدایت می کند
اگر در برنامه یک گروه از تمرین های ارتباطی، بازسازی شناختی، نقش بازی کردن یا مواجهه استفاده شود، درمانگر مسئول طراحی و هدایت آنهاست.
تمرین درمانی قرار نیست اتفاقی انتخاب شود.
مثلا اینکه یک عضو از صحبت کردن جلوی جمع می ترسد، به این معنی نیست که بهترین کار این است که همان لحظه او را مجبور کنیم جلوی همه سخنرانی کند.
شدت تمرین باید با هدف درمان و شرایط فرد تناسب داشته باشد.
در بخش های قبلی هم گفتیم که NIMH مواجهه را در چارچوب CBT به عنوان فرایندی تدریجی توضیح می دهد، نه قرار گرفتن ناگهانی در شدیدترین موقعیت ترسناک.
حریم خصوصی در گروه درمانی چگونه مدیریت می شود؟
برای خیلی از آدم ها، سخت ترین بخش گروه درمانی فقط حرف زدن جلوی دیگران نیست. یک نگرانی دیگر هم پشت آن وجود دارد:
«اگر چیزی درباره خودم بگویم، از کجا بدانم بیرون از این اتاق درباره اش صحبت نمی شود؟»
این سوال مهم است. مخصوصا برای کسی که از قضاوت شدن می ترسد، دانستن اینکه چند نفر دیگر هم حرف های او را می شنوند می تواند خودش اضطراب ایجاد کند. به همین دلیل، حریم خصوصی نباید موضوعی باشد که فقط در یک جمله کوتاه از کنارش رد شویم.
محرمانگی یکی از قواعد اصلی گروه است
در یک گروه درمانی حرفه ای، اعضا پیش از شروع باید درباره چارچوب جلسه و مسئولیتی که نسبت به اطلاعات یکدیگر دارند توضیح روشن دریافت کنند. یعنی چیزهایی که در جلسه درباره زندگی شخصی، احساسات یا تجربه های اعضا گفته می شود، موضوع گفتگوی بیرون از گروه نیست.
درمانگر هم باید از ابتدا مشخص کند چه انتظاری از اعضا درباره حفظ حریم خصوصی وجود دارد و چه مرزهایی باید رعایت شوند. اصول اخلاقی APA نیز بر توضیح نقش ها و مسئولیت های افراد در خدمات گروهی از همان ابتدا تاکید می کند.
APA
“Confidentiality is an important part of the ground rules for group therapy.”
«محرمانگی بخش مهمی از قواعد پایه گروه درمانی است.»
این فقط برای اینکه اعضا احساس راحتی بیشتری کنند نیست. بدون وجود چنین چارچوبی، شکل گرفتن اعتماد و صحبت صادقانه در گروه دشوارتر می شود.
اما چرا نمی گوییم محرمانگی صد درصد تضمین شده است؟
چون گروه درمانی یک تفاوت مهم با جلسه فردی دارد. در اتاق چند مراجع دیگر هم حضور دارند.
درمانگر می تواند قوانین را روشن کند، بر اهمیت محرمانگی تاکید داشته باشد و در محدوده مسئولیت حرفه ای خودش از اطلاعات مراجعان محافظت کند. اما نمی تواند کنترل مطلقی بر رفتار تک تک اعضای گروه پس از خروج از جلسه داشته باشد.
گفتن این موضوع شاید در نگاه اول کمتر آرامش بخش به نظر برسد، اما از یک وعده غیرواقعی قابل اعتمادتر است. هدف این نیست که درباره گروه درمانی نگرانی ایجاد کنیم. هدف این است که قبل از شروع بدانید چارچوب این فضا چیست و چه چیزی را می توان و چه چیزی را نمی توان تضمین کرد.
لازم نیست هر چیزی را همان ابتدا با گروه در میان بگذارید
حفظ حریم شخصی فقط به رفتار دیگر اعضا مربوط نمی شود. خود شما هم حق دارید درباره اینکه چه چیزی را چه زمانی مطرح کنید آگاهانه تصمیم بگیرید. ورود به گروه به این معنی نیست که در جلسه اول باید خصوصی ترین تجربه های زندگی تان را تعریف کنید.
ممکن است موضوعی وجود داشته باشد که هنوز آمادگی صحبت درباره آن در جمع را نداشته باشید. شاید ابتدا بخواهید فضای گروه را بشناسید، نحوه تعامل اعضا را ببینید و بعد درباره بعضی مسائل صحبت کنید.
مشارکت در گروه مهم است، اما مشارکت سالم با افشای عجولانه اطلاعات شخصی یکی نیست.
برای شروع گروه درمانی اضطراب اجتماعی در آوای درون چه مراحلی طی می شود؟
اگر بعد از خواندن این صفحه به این نتیجه رسیده اید که دوست دارید گروه درمانی را به عنوان یکی از گزینه های درمانی بررسی کنید، لازم نیست همین حالا تصمیم قطعی برای شرکت در گروه گرفته باشید.
مرحله اول: فرم ارزیابی اولیه را تکمیل می کنید
شروع مسیر از فرم ارزیابی اولیه است.
این فرم قرار نیست جای جلسه تشخیصی یا ارزیابی کامل بالینی را بگیرد. هدف آن این است که تیم درمان تصویر اولیه ای از دلیل مراجعه، شرایط فعلی و چیزی که از درمان انتظار دارید داشته باشد.
لازم نیست قبل از پر کردن فرم مطمئن باشید «من حتما اختلال اضطراب اجتماعی دارم».
لازم هم نیست از قبل بدانید گروه بهتر است یا درمان فردی.
همین که بتوانید توضیح دهید چه چیزی در موقعیت های اجتماعی برایتان دشوار شده و چه کمکی می خواهید، نقطه شروع مناسبی است.
مرحله دوم: شرایط اولیه بررسی می شود
بعد از دریافت اطلاعات، باید مشخص شود آیا درخواست شما با هدف و ساختار گروه درمانی اضطراب اجتماعی تناسب دارد یا نه.
این بررسی می تواند به مواردی مثل نوع مشکلاتی که تجربه می کنید، میزان تاثیر آنها بر زندگی، هدف شما از درمان و آمادگی برای فضای گروهی مربوط باشد.
در راهنمای NICE هم ارزیابی بخش مهمی از تصمیم گیری درمانی برای اضطراب اجتماعی است و توصیه می شود افکار، احساسات، رفتارها و میزان اجتناب فرد از موقعیت های روزمره در ارزیابی مورد توجه قرار گیرند.
نتیجه این مرحله از قبل تعیین نشده است.
ممکن است گروه قابل بررسی باشد و ممکن است مسیر دیگری مناسب تر به نظر برسد.
مرحله سوم: تیم آوای درون با شما گفت و گو می کند
بر اساس روند اعلام شده در صفحه گروه درمانی آوای درون، پس از بررسی فرم، کارشناسان مجموعه با فرد تماس می گیرند تا درباره نوع گروه، زمان بندی و روند درمان توضیح بیشتری بدهند و فرصتی برای مطرح کردن سوال ها ایجاد شود.
این مرحله فقط برای اعلام زمان جلسه نیست.
برای شما هم فرصتی است که سوال هایتان را مطرح کنید.
مثلا اگر نگران صحبت کردن جلوی دیگران هستید، اگر درباره محرمانگی سوال دارید یا اگر نمی دانید از جلسه اول چه انتظاری باید داشته باشید، بهتر است همین نگرانی ها را پنهان نکنید.
این اطلاعات می توانند برای تصمیم گیری درباره ورود به گروه مهم باشند.
مرحله چهارم: مناسب بودن گروه درمانی بررسی می شود
تکمیل فرم به معنی تایید خودکار ورود به گروه نیست.
این نکته مهم است.
گاهی ممکن است فرد برای درمان مناسب باشد، اما گروه موجود در آن مقطع با نیاز او تناسب نداشته باشد. گاهی شاید درمانگر تشخیص دهد بهتر است مسیر دیگری ابتدا بررسی شود.
صفحه رسمی گروه درمانی آوای درون نیز صریحا توضیح می دهد که بر اساس ارزیابی مشخص می شود آیا گروه درمانی مناسب است یا نیاز به مسیر درمانی دیگری وجود دارد.
بنابراین ثبت درخواست بیشتر شبیه باز کردن در برای بررسی یک گزینه است، نه امضای تعهد برای ورود به گروه.
سوالات متداول درباره گروه درمانی اضطراب اجتماعی
آیا گروه درمانی اضطراب اجتماعی برای همه مناسب است؟
خیر. گروه درمانی می تواند برای بعضی افراد گزینه قابل بررسی باشد، اما نمی شود فقط به دلیل وجود اضطراب در جمع نتیجه گرفت که این روش برای فرد مناسب است.
در تصمیم گیری باید چیزهای مختلفی کنار هم دیده شوند. شدت و شکل اضطراب، میزان اجتناب از موقعیت های اجتماعی، هدف فرد از درمان، آمادگی برای حضور در جمع، مسائل دیگری که همزمان تجربه می کند و البته ساختار گروهی که قرار است وارد آن شود.
حتی ممکن است فردی از نظر کلی برای درمان گروهی مناسب باشد، اما گروه موجود در آن مقطع با نیاز او تناسب کافی نداشته باشد.
اگر نتوانم جلوی دیگران صحبت کنم، می توانم در گروه درمانی شرکت کنم؟
ممکن است.
اتفاقا برای کسی که با اضطراب اجتماعی درگیر است، دشوار بودن صحبت کردن جلوی دیگران چیز عجیبی نیست. نگرانی از اینکه «نکند نتوانم چیزی بگویم» یا «نکند همه متوجه اضطرابم شوند» می تواند حتی قبل از اولین جلسه شروع شود.
اما گروه درمانی قرار نیست با این انتظار آغاز شود که همه اعضا از همان جلسه اول به یک اندازه صحبت کنند.
میزان مشارکت افراد می تواند متفاوت باشد و باید در چارچوب درمان و با توجه به آمادگی فرد هدایت شود. در عین حال، چون تعامل بخشی از ماهیت گروه درمانی است، هدف این نیست که فرد برای همیشه فقط شنونده باقی بماند. مسیر مشارکت می تواند به تدریج شکل بگیرد.
آیا اطلاعاتی که در گروه مطرح می شود محرمانه است؟
حفظ حریم خصوصی یکی از قواعد مهم گروه درمانی است و درمانگر باید پیش از شروع درباره چارچوب آن با اعضا صحبت کند.
اما تفاوت مهمی میان جلسه فردی و گروهی وجود دارد: در گروه، مراجعان دیگری هم اطلاعات شما را می شنوند.
APA نیز در توضیح گروه درمانی تاکید می کند که محرمانگی یکی از قواعد اساسی گروه است، اما تضمین مطلق حریم خصوصی هنگام به اشتراک گذاشتن اطلاعات با اعضای دیگر وجود ندارد.
به زبان ساده، درمانگر می تواند قوانین روشن تعیین کند، اعضا را نسبت به مسئولیت حفظ اطلاعات یکدیگر آگاه کند و در محدوده مسئولیت حرفه ای خودش از محرمانگی مراقبت کند. اما هیچ درمانگری نمی تواند رفتار تمام اعضا را بیرون از جلسه صد درصد کنترل کند.
گروه درمانی بهتر است یا درمان فردی؟
هیچ کدام برای همه افراد بهتر نیستند.
درمان فردی فضای بیشتری برای تمرکز عمیق روی شرایط شخصی یک نفر فراهم می کند. گروه درمانی در مقابل، امکان حضور و تعامل با افراد دیگر را وارد خود فضای درمان می کند و در بعضی برنامه ها می تواند فرصت هایی برای مشاهده الگوهای بین فردی، دریافت بازخورد و تمرین تعامل ایجاد کند.
چند جلسه برای درمان اضطراب اجتماعی لازم است؟
برای همه افراد یک عدد ثابت وجود ندارد.
مدت درمان می تواند به شدت مشکل، مدت زمانی که فرد با آن درگیر بوده، میزان اجتناب، اهداف درمان، نوع رویکرد، وجود مشکلات همراه و نحوه پاسخ فرد به درمان بستگی داشته باشد.
