استعدادیابی کودکان و نوجوانان
ارزیابی تخصصی توانایی ها، علایق و نقاط قوت کودک و نوجوان در کلینیک روانشناسی آوای درون شهرک غرب
شاید شما هم مدتی است به رفتارها و علایق فرزندتان نگاه می کنید و یک سوال مدام در ذهنتان تکرار می شود: «واقعا در چه زمینه ای توانمندتر است و بهتر است برای رشدش چه فرصت هایی فراهم کنیم؟»
گاهی این سوال وقتی جدی تر می شود که کودک به چند فعالیت مختلف علاقه نشان می دهد. گاهی هم در سال های نوجوانی، وقتی انتخاب رشته و تصمیم های تحصیلی نزدیک تر می شوند، خانواده احساس می کند فقط نمره های مدرسه برای شناخت مسیر مناسب کافی نیستند.
خدمات استعدادیابی کودکان و نوجوانان در کلینیک روانشناسی آوای درون برای همین نوع سوال ها طراحی شده است. هدف این فرایند پیدا کردن یک استعداد مخفی با یک تست یا تعیین کردن شغل آینده فرزند نیست. استعدادیابی می تواند به خانواده کمک کند توانایی ها، علایق، نقاط قوت و بعضی ویژگی های مرتبط با کودک یا نوجوان را دقیق تر ببیند و برای تصمیم های بعدی اطلاعات بیشتری داشته باشد.
نکته مهم این است که اینجا درباره یک «تست استعداد» جدا از فضای روانشناسی صحبت نمی کنیم. استعدادیابی در آوای درون در بستر خدمات روانشناسی کودک و نوجوان دیده می شود. یعنی قبل از هر نتیجه گیری، باید سوال خانواده، سن فرزند، شرایط او و هدف ارزیابی روشن باشد و ابزارهای مورد نیاز نیز بر همین اساس انتخاب شوند.
قرار نیست نتیجه ارزیابی به کودک بگوید چه کسی باید بشود. قرار است کمک کند کمی بهتر بفهمیم امروز چه چیزهایی درباره او می دانیم و برای شناخت بیشترش چه مسیرهایی ارزش بررسی دارند.
استعدادیابی در یک کلینیک روانشناسی چه تفاوتی با یک تست ساده دارد؟
وقتی عبارت «تست استعدادیابی کودکان» را جستجو می کنیم، معمولا با پرسشنامه ها و آزمون های مختلفی روبرو می شویم که بعد از چند سوال، یک نتیجه آماده ارائه می کنند.
این ابزارها ممکن است درباره یک موضوع مشخص اطلاعاتی بدهند، اما استعدادیابی در یک کلینیک روانشناسی قرار نیست فقط به اجرای یک تست و دریافت یک نمره خلاصه شود.
تفاوت از یک سوال ساده شروع می شود:
اصلا برای چه چیزی می خواهیم کودک یا نوجوان را ارزیابی کنیم؟
یک خانواده ممکن است بخواهد نقاط قوت فرزندش را بهتر بشناسد. خانواده دیگری درباره انتخاب فعالیت های آموزشی مردد باشد. برای یک نوجوان شاید موضوع انتخاب رشته مطرح باشد و برای کودک دیگری، چیزی که در ابتدا «استعداد» به نظر می رسد در واقع با دشواری یادگیری یا توجه ارتباط داشته باشد.
طبیعی است که برای تمام این سوال ها نتوان یک تست ثابت تجویز کرد.
در یک ارزیابی روانشناختی، ابتدا باید سوال روشن شود و بعد درباره اطلاعات و ابزارهایی که برای پاسخ دادن به آن لازم هستند تصمیم گرفته شود.
گاهی آزمون استاندارد بخشی از این فرایند است. گاهی اطلاعات والدین اهمیت پیدا می کند. بسته به هدف ارزیابی، سوابق تحصیلی، مشاهده رفتار یا گفت و گو با خود نوجوان هم ممکن است به کامل تر شدن تصویر کمک کنند.
انجمن روانشناسی آمریکا نیز دقیقا به همین تفاوت اشاره می کند. APA توضیح می دهد که Psychological Assessment می تواند شامل آزمون های استاندارد، مصاحبه، اطلاعات مربوط به سوابق و داده های مشاهده ای باشد و روانشناس بر اساس سوال ارزیابی تصمیم می گیرد کدام اطلاعات مورد نیاز هستند.
American Psychological Association
“Individual performance on psychological tests is only one piece of assessment.”
عملکرد فرد در آزمون های روانشناختی فقط یک بخش از فرایند ارزیابی است.
اگر یک آزمون نشان دهد فرزند شما در یک حوزه عملکرد خاصی دارد، متخصص باید بداند این نتیجه دقیقا چه چیزی را نشان می دهد و مهم تر از آن، چه چیزی را نشان نمی دهد. یک نمره نمی تواند درباره تمام شخصیت، علایق، توانایی ها و آینده کودک تصمیم بگیرد.
به همین دلیل، در کلینیک روانشناسی آوای درون نگاه اصلی باید به فرایند ارزیابی باشد، نه صرفا تعداد تست هایی که اجرا می شوند.
هدف این نیست که کودک در پایان یک عنوان دریافت کند. هدف این است که اطلاعات موجود درباره او با دقت بیشتری کنار هم قرار بگیرند تا خانواده بتواند فرزندش را کمی روشن تر ببیند.
استعدادیابی کودکان و نوجوانان چیست؟
استعدادیابی کودکان و نوجوانان را می توان فرایندی برای شناخت بهتر توانایی ها، علایق، نقاط قوت و بعضی ویژگی های مرتبط با رشد و عملکرد فرد دانست.
این تعریف شاید ساده باشد، اما یک نکته مهم پشت آن وجود دارد:
استعدادیابی یعنی شناخت چند بخش از کودک در کنار هم، نه پیدا کردن یک «استعداد اصلی» که قرار است تمام آینده او را توضیح دهد. بسته به سن و دلیل مراجعه، موضوعاتی که بررسی می شوند هم می توانند متفاوت باشند.
برای یک کودک، شاید بیشتر بخواهیم بدانیم چه نوع فعالیت هایی برایش جذاب تر هستند، در چه زمینه هایی توانایی هایی دیده می شود و چه فرصت هایی می تواند به شناخت و رشد بیشتر او کمک کند.
در نوجوانی، به تدریج موضوعات دیگری هم وارد تصویر می شوند. علایق تحصیلی، اهداف نوجوان، تصمیم هایی مثل انتخاب رشته و شناخت حوزه هایی که دوست دارد بیشتر تجربه کند، ممکن است اهمیت بیشتری پیدا کنند. حتی در این سن هم هدف این نیست که نتیجه ارزیابی بگوید:
«این رشته برای توست.»
یا:
«شغل آینده تو باید این باشد.»
کودک و نوجوان هنوز در حال رشد هستند. تجربه های تازه می توانند علایق جدید ایجاد کنند، آموزش می تواند مهارت ها را تغییر دهد و فرصت هایی که امروز در اختیار فرد نیستند ممکن است بعدها بخش دیگری از توانایی او را آشکار کنند.
APA نیز آزمون های روانشناختی را ابزارهایی برای سنجش ویژگی های مشخصی مانند توانایی های شناختی، استعداد، علایق، ارزش ها و ویژگی های شخصیتی معرفی می کند. نکته مهم این است که هر ابزار فقط در محدوده چیزی که برای سنجش آن طراحی شده معنا دارد.
پس اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم:
استعدادیابی قرار نیست آینده کودک را پیدا کند. قرار است اطلاعات بیشتری درباره کودک امروز در اختیار ما بگذارد تا تصمیم های فردا آگاهانه تر باشند. همین نگاه است که باعث می شود استعدادیابی در یک کلینیک روانشناسی بیشتر از «گرفتن یک تست» معنا پیدا کند.
استعداد، هوش، علاقه، توانایی و مهارت چه تفاوتی دارند؟
یکی از جاهایی که معمولا والدین سردرگم می شوند، همین تفاوت بین استعداد، هوش، علاقه و مهارت است. این واژه ها در گفت و گوی روزمره خیلی وقت ها به جای هم استفاده می شوند، در حالی که دقیقا یک معنا ندارند.
ممکن است کودکی به موسیقی علاقه زیادی داشته باشد، اما هنوز مهارت زیادی در نواختن ساز نداشته باشد. یا نوجوانی در یک درس نمره خوبی بگیرد، اما علاقه ای به ادامه همان مسیر نداشته باشد.
برای همین، در استعدادیابی بهتر است این مفاهیم جدا از هم دیده شوند.
استعداد چیست؟
استعداد را می توان نوعی ظرفیت یا زمینه برای رشد در یک حوزه دانست.
یعنی ممکن است کودک در یک زمینه آمادگی خوبی برای یادگیری و پیشرفت نشان دهد، اما این ظرفیت برای شکوفا شدن معمولا به تجربه، آموزش و فرصت مناسب هم نیاز دارد.
پس استعداد به این معنی نیست که کودک بدون تمرین در یک زمینه عالی خواهد بود یا موفقیت آینده او تضمین شده است.
توانایی چیست؟
توانایی بیشتر به چیزی اشاره دارد که کودک یا نوجوان در حال حاضر می تواند انجام دهد.
مثلا ممکن است در حل بعضی مسئله ها، بیان کلامی، یادگیری یک نوع فعالیت یا انجام تکالیف مشخص عملکرد خوبی داشته باشد.
این عملکرد فعلی می تواند تحت تاثیر آموزش، تجربه، محیط و تمرین قرار گرفته باشد. به همین دلیل، توانایی فعلی با ظرفیت بالقوه دقیقا یک چیز نیست.
علاقه چیست؟
علاقه یعنی کودک یا نوجوان به چه موضوع ها و فعالیت هایی بیشتر گرایش دارد.
گاهی علاقه و توانایی در یک جهت قرار می گیرند و گاهی نه.
ممکن است نوجوانی به یک حوزه علاقه زیادی داشته باشد، اما هنوز فرصت کافی برای یادگیری و تمرین در آن نداشته باشد. از طرف دیگر، ممکن است در کاری توانمند باشد اما واقعا از انجام آن لذت نبرد.
در استعدادیابی، علاقه خود کودک یا نوجوان نباید نادیده گرفته شود.
مهارت چیست؟
مهارت چیزی است که با یادگیری، تمرین و تجربه رشد می کند.
نقاشی، نوشتن، نواختن ساز، برنامه نویسی، بعضی مهارت های ورزشی و حتی بسیاری از مهارت های ارتباطی با تمرین بهتر می شوند.
بنابراین اگر کودکی امروز در یک فعالیت مهارت زیادی ندارد، نمی توان فقط بر همین اساس گفت که در آن زمینه ظرفیت رشد هم ندارد.
هوش چه جایگاهی دارد؟
هوش هم یکی از مفاهیمی است که معمولا خیلی سریع وارد بحث استعدادیابی می شود.
اما تست هوش و استعدادیابی یک چیز نیستند.
آزمون های شناختی ممکن است اطلاعاتی درباره بعضی جنبه های عملکرد شناختی کودک ارائه دهند، اما یک نمره هوش قرار نیست بگوید کودک در آینده چه شغلی انتخاب می کند، به چه چیزی علاقه خواهد داشت یا در کدام مسیر حتما موفق می شود.
اگر بخواهیم خیلی ساده جمع بندی کنیم:
- استعداد درباره ظرفیت رشد صحبت می کند.
- توانایی چیزی است که اکنون در عملکرد کودک می بینیم.
- علاقه نشان می دهد کودک یا نوجوان به چه چیزی گرایش دارد.
- مهارت با آموزش و تمرین رشد می کند.
- و هوش فقط یکی از ابعادی است که ممکن است در یک ارزیابی روانشناختی بررسی شود.
در یک کلینیک روانشناسی، هدف این نیست که یکی از این موارد را انتخاب کنیم و تمام کودک را با همان توضیح دهیم. ارزش ارزیابی بیشتر در این است که اطلاعات مختلف کنار هم دیده شوند.
در ارزیابی روانشناختی استعداد کودک چه چیزهایی ممکن است بررسی شود؟
والدین معمولا وقتی عبارت «ارزیابی استعداد» را می شنوند، انتظار دارند در پایان یک جواب مشخص دریافت کنند:
«استعداد اصلی فرزند من چیست؟»
اما در یک ارزیابی روانشناختی، معمولا بهتر است به جای جستجوی یک عنوان واحد، چند بخش از عملکرد و تجربه کودک یا نوجوان را کنار هم ببینیم. اینکه دقیقا چه چیزهایی بررسی شوند، به سن فرزند، هدف مراجعه و سوال اصلی خانواده بستگی دارد.
قرار نیست برای همه کودکان یک فهرست ثابت از ویژگی ها اندازه گیری شود.
توانایی های شناختی
در بعضی ارزیابی ها ممکن است بخشی از عملکرد شناختی کودک یا نوجوان بررسی شود.
مثلا بسته به آزمونی که واقعا استفاده می شود، ممکن است اطلاعاتی درباره بعضی توانایی های کلامی، استدلال، حافظه یا پردازش اطلاعات به دست بیاید. اما اینجا یک نکته خیلی مهم وجود دارد.
نمی توان صرفا به این دلیل که یک ویژگی در حوزه روانشناسی شناخته شده است، ادعا کرد که در استعدادیابی آوای درون حتما اندازه گیری می شود.
هر حوزه فقط زمانی باید در گزارش و محتوای سایت مطرح شود که ابزار واقعی مورد استفاده برای بررسی همان ویژگی طراحی شده باشد.
به زبان ساده، اول تست و هدف آن مشخص می شود، بعد درباره نتیجه صحبت می کنیم. نه برعکس.
علایق کودک یا نوجوان
اینکه کودک به چه فعالیت هایی کشش بیشتری دارد، چه موضوع هایی برایش جذاب تر هستند و خودش دوست دارد چه چیزهایی را بیشتر تجربه کند، بخشی از اطلاعات مهم است. اما علاقه را نباید با استعداد برابر بدانیم.
ممکن است کودک به یک فعالیت علاقه داشته باشد اما هنوز مهارت زیادی در آن پیدا نکرده باشد. ممکن است هم در کاری توانایی خوبی داشته باشد ولی علاقه ای به ادامه آن نشان ندهد.
در نوجوانی اهمیت این بخش بیشتر هم می شود، چون خود نوجوان کم کم باید در تصمیم های مربوط به مسیر تحصیلی و آینده اش نقش فعال تری داشته باشد.
ویژگی های فردی
در بعضی سنین و فقط در صورتی که ابزار مناسب و معتبر وجود داشته باشد، ممکن است بعضی ویژگی های فردی یا شخصیتی نیز مورد توجه قرار بگیرند. هدف از این بررسی نباید چسباندن یک تیپ یا عنوان ثابت به کودک باشد.
این اطلاعات، اگر واقعا بخشی از ارزیابی باشند، می توانند کمک کنند بفهمیم فرد معمولا با موقعیت ها، انتخاب ها یا محیط های مختلف چگونه ارتباط برقرار می کند. باز هم تاکید مهم این است که نتیجه یک پرسشنامه به تنهایی تعریف کامل شخصیت کودک یا نوجوان نیست.
رفتار و شیوه مواجهه با فعالیت
گاهی فقط پاسخ درست یا غلط مهم نیست. اگر مشاهده بخشی از پروتکل واقعی ارزیابی باشد، روانشناس ممکن است به نحوه مواجهه کودک با یک فعالیت هم توجه کند.
- آیا برای شروع کار نیاز به زمان دارد؟
- وقتی با مسئله دشواری روبرو می شود چه واکنشی نشان می دهد؟
- چقدر درگیر فعالیت می شود؟
البته این رفتارها هم باید با احتیاط تفسیر شوند.
کودکی که برای اولین بار وارد یک محیط ناآشنا شده، خسته است یا در آن روز شرایط متفاوتی دارد، ممکن است دقیقا شبیه حالت معمول خودش رفتار نکند. به همین دلیل، مشاهده یک رفتار نباید خیلی سریع به یک ویژگی ثابت تبدیل شود.
عملکرد تحصیلی
برای بعضی کودکان و به ویژه نوجوانان، عملکرد مدرسه می تواند یکی از قطعات تصویر باشد. نه به این دلیل که نمره مدرسه برابر با استعداد است. اتفاقا نمره به تنهایی نمی تواند چنین چیزی را مشخص کند.
اما وقتی مثلا موضوع انتخاب رشته مطرح است، دانستن اینکه نوجوان در درس های مختلف چه تجربه و عملکردی داشته می تواند اطلاعات مفیدی باشد. گاهی هم عملکرد تحصیلی سوال دیگری ایجاد می کند.
اگر کودکی به شکل قابل توجهی در خواندن، نوشتن، ریاضی یا توجه مشکل دارد، ممکن است لازم باشد قبل از اینکه این موضوع را به استعداد ارتباط بدهیم، نوع دیگری از ارزیابی انجام شود.
در بخش های بعدی به این تفاوت دقیق تر برمی گردیم.
اهداف و ترجیحات نوجوان
در استعدادیابی نوجوانان، صدای خود نوجوان باید جدی گرفته شود.
اینکه چه چیزهایی برایش جذاب هستند، چه تجربه هایی داشته، از چه درس هایی لذت می برد و نسبت به آینده چه تصوری دارد، می تواند بخشی از فرایند شناخت باشد. گاهی خانواده تصویر مشخصی از آینده نوجوان در ذهن دارد، اما خود نوجوان مسیر دیگری را دوست دارد. هدف ارزیابی نباید این باشد که مشخص کند کدام طرف برنده است.
قرار است اطلاعات بیشتری فراهم شود تا گفت و گو و تصمیم گیری آگاهانه تر شوند. در نهایت، استعدادیابی خوب قرار نیست هر چیزی را درباره کودک اندازه بگیرد.
قرار است همان چیزهایی را بررسی کند که برای پاسخ دادن به سوال واقعی کودک، نوجوان و خانواده اهمیت دارند.
استعدادیابی کودکان با نوجوانان چه تفاوتی دارد؟
اصل استعدادیابی در هر دو گروه یکی است: شناخت بهتر توانایی ها، علایق و نقاط قوت. اما سوالی که از ارزیابی داریم با بالا رفتن سن تغییر می کند.
یک کودک ۸ ساله هنوز قرار نیست درباره شغل آینده اش تصمیم بگیرد. شاید امروز به نقاشی علاقه داشته باشد، چند ماه بعد به ساختن وسایل مختلف و سال بعد به یک ورزش خاص. این تغییرها لزوما نشانه سردرگمی نیستند. بخش طبیعی تجربه کردن و شناختن دنیاست. برای همین، استعدادیابی کودک و نوجوان نباید دقیقا با یک هدف انجام شود.
استعدادیابی کودکان
در کودکی، تمرکز بیشتر می تواند روی شناخت توانایی ها، علایق، شیوه مواجهه با فعالیت ها و فراهم کردن فرصت های مناسب برای رشد باشد.
هدف این نیست که خیلی زود بگوییم:
«فرزند شما برای این رشته ساخته شده است.»
یا:
«از الان باید فقط روی همین توانایی کار کند.»
کودک برای شناخت خودش به تجربه نیاز دارد.
ممکن است ارزیابی به والد کمک کند بعضی نقاط قوت را بهتر ببیند، اما بعد از آن همچنان مهم است که کودک فرصت بازی، آموزش و تجربه حوزه های مختلف را داشته باشد.
استعدادیابی در این سن بیشتر می تواند به این سوال کمک کند:
«چطور فرزندم را بهتر بشناسم و چه فرصت هایی برای رشدش فراهم کنم؟»
نه اینکه:
«بیست سال دیگر چه شغلی خواهد داشت؟»
استعدادیابی نوجوانان
در نوجوانی کم کم جنس سوال ها تغییر می کند.
نوجوان به تصمیم هایی نزدیک می شود که برای خودش ملموس تر هستند. انتخاب رشته، شناخت حوزه های تحصیلی و فکر کردن درباره آینده کم کم وارد زندگی روزمره او می شوند.
در این مرحله، فقط نظر والدین مهم نیست.
خود نوجوان هم باید بخشی از فرایند باشد.
اینکه چه چیزی برایش جذاب است، در چه فعالیت هایی احساس درگیری بیشتری می کند، درباره آینده چه فکری دارد و چه تجربه هایی داشته، اطلاعات مهمی هستند.
جالب است که پژوهش ها هم نشان می دهند علایق شغلی در طول نوجوانی کاملا ثابت نمی مانند. یک متاآنالیز از ۴۹ مطالعه طولی با بیش از ۲۰ هزار شرکت کننده نشان داد الگوی علایق در دوره های مختلف نوجوانی و بزرگسالی تغییر می کند.
“Interest scores generally increase with age, but effect sizes varied across interest categories and developmental periods.”
نمره های مربوط به علایق به طور کلی با افزایش سن تغییر می کنند و میزان این تغییر در انواع مختلف علاقه و دوره های رشد یکسان نیست.
خود نوجوان باید در تصمیم حضور داشته باشد
گاهی خانواده می گوید:
«فقط یک متخصص به او بگوید چه رشته ای برود تا خیالش راحت شود.»
اما تصمیم گیری وقتی معنا پیدا می کند که خود نوجوان هم در آن نقش داشته باشد.
مروری بر پژوهش های تصمیم گیری نوجوانان نشان می دهد در موقعیت هایی که فرصت فکر کردن و بررسی آرام وجود دارد، فرایند تصمیم گیری نوجوانان می تواند به بزرگسالان نزدیک باشد.
نقل قول از Journal of Research on Adolescence
متن اصلی:
“The decision-making process is similar for adolescents and adults in contexts that encourage deliberation and reflection.”
ترجمه:
در موقعیت هایی که فرصت فکر کردن و بررسی وجود دارد، فرایند تصمیم گیری نوجوانان و بزرگسالان می تواند مشابه باشد.
منبع: Icenogle و Cauffman، Journal of Research on Adolescence، ۲۰۲۱
مشاهده مقاله در PubMed
یعنی بهتر است به جای اینکه نتیجه استعدادیابی به نوجوان بگوید «تو باید این رشته را انتخاب کنی»، کمک کند سوال های دقیق تری بپرسد.
در استعدادیابی، انتخاب رشته یکی از کاربردهای ارزیابی نوجوان است، نه تمام هدف آن. هدف نهایی این نیست که یک تست به جای نوجوان تصمیم بگیرد.
هدف این است که نوجوان با شناخت بیشتر از خودش و گزینه های پیش رو، سهم بیشتری در تصمیمی داشته باشد که قرار است خودش آن را زندگی کند.
بهترین سن استعدادیابی کودکان چه زمانی است؟
یکی از سوال هایی که والدین خیلی زود می پرسند این است:
«از چه سنی بهتر است برای استعدادیابی فرزندم اقدام کنیم؟» شاید انتظار داشته باشیم جواب یک عدد مشخص باشد. مثلا ۶ سالگی، ۸ سالگی یا ۱۰ سالگی.
اما از نظر روانشناختی، یک سن ثابت که برای همه کودکان بهترین زمان استعدادیابی باشد وجود ندارد.
زمان مناسب بیشتر به این بستگی دارد که خانواده برای چه هدفی به دنبال ارزیابی است و قرار است چه چیزی بررسی شود.
مثلا سوال خانواده درباره یک کودک ۷ ساله ممکن است این باشد که چطور توانایی ها و علایق او را بهتر بشناسند و چه فرصت هایی برای تجربه کردن در اختیارش بگذارند.
اما برای یک نوجوان ۱۵ یا ۱۶ ساله، موضوع ممکن است به انتخاب رشته، علایق تحصیلی یا شناخت بهتر نقاط قوت در آستانه یک تصمیم واقعی مربوط باشد.
این دو ارزیابی هدف یکسانی ندارند.
سن کودک باید با ابزار ارزیابی هماهنگ باشد
هر آزمون روانشناختی برای یک گروه سنی مشخص طراحی نشده است.
بعضی ابزارها برای کودکان کم سن مناسب هستند و بعضی دیگر برای نوجوانان یا بزرگسالان اعتبار بیشتری دارند.
به همین دلیل، انتخاب آزمون فقط به موضوع استعدادیابی بستگی ندارد. روانشناس باید مطمئن شود ابزار مورد استفاده برای سن همان کودک مناسب است و نتایج نیز با هنجار متناسب تفسیر می شوند.
انجمن روانشناسی آمریکا در راهنمای ارزیابی روانشناختی بر همین موضوع تاکید می کند. APA توصیه می کند روانشناسان هنگام انتخاب ابزار، عواملی از جمله سن فرد را در نظر بگیرند و در بسیاری از ارزیابی ها از هنجارهای متناسب با سن استفاده کنند.
نقل قول از APA
متن اصلی:
“It is important for psychologists to strive to use age-appropriate test norms.”
ترجمه:
برای روانشناسان مهم است که تا حد امکان از هنجارهای آزمون متناسب با سن استفاده کنند.
منبع: American Psychological Association
این موضوع یک دلیل ساده دارد.
عملکرد یک کودک باید با انتظاری که برای همان مرحله رشد وجود دارد تفسیر شود، نه با معیار فردی که در سن متفاوتی قرار دارد.
آیا هرچه زودتر استعدادیابی کنیم بهتر است؟
نه لزوما. گاهی والدین نگران هستند که اگر استعدادیابی را در سن پایین انجام ندهند، ممکن است فرصت مهمی از دست برود.
اما قرار نیست استعدادیابی تبدیل به مسابقه شود. کودکان برای شناخت توانایی ها و علایق خود به فرصت تجربه کردن هم نیاز دارند.
بازی، ورزش، موسیقی، کارهای ساختنی، نقاشی، کتاب، فعالیت های گروهی و تجربه های آموزشی مختلف می توانند به کودک کمک کنند کم کم بفهمد با چه چیزهایی ارتباط بیشتری دارد.
پژوهش های طولی نیز نشان می دهند علایق تحصیلی از دوران کودکی تا نوجوانی فرایند رشد و تغییر دارند و عواملی مانند انتقال های تحصیلی، محیط خانواده و تجربه های آموزشی می توانند با این تغییرها مرتبط باشند.
پس اگر کودک ۶ ساله شما امروز به یک فعالیت علاقه زیادی دارد، لازم نیست همان علاقه را برنامه قطعی سال های آینده او بدانیم. همان طور که اگر هنوز علاقه مشخصی ندارد، به این معنی نیست که «استعدادش کشف نشده و دیر شده است».
پس چه زمانی مراجعه منطقی تر است؟
شاید بهتر باشد به جای پرسیدن «بهترین سن چند سالگی است؟» این سوال را بپرسیم:
«الان دقیقا چه سوالی درباره فرزندم دارم که برای پاسخ دادن به آن به ارزیابی تخصصی نیاز دارم؟»
اگر سوال مشخص باشد و ابزار مناسب سن کودک نیز وجود داشته باشد، ارزیابی می تواند اطلاعات مفیدی ایجاد کند.
در کلینیک روانشناسی آوای درون، حداقل سن پذیرش برای استعدادیابی فقط بعد از تایید پروتکل واقعی مرکز در این قسمت درج می شود.
تا آن زمان، ارائه یک عدد عمومی فقط برای اینکه صفحه جواب کوتاهی داشته باشد، دقیق نیست.
چه زمانی مراجعه برای استعدادیابی می تواند مفید باشد؟
برای استعدادیابی لازم نیست حتما مشکلی وجود داشته باشد. گاهی خانواده فقط احساس می کند برای یک تصمیم مشخص، اطلاعات کافی درباره فرزندش ندارد.
مثلا پدر و مادری می گویند:
- «چند کلاس مختلف را امتحان کرده، ولی هنوز نمی دانیم بیشتر به چه چیزی علاقه دارد.»
- «در چند زمینه خوب است و نمی خواهیم فقط بر اساس نظر خودمان برایش تصمیم بگیریم.»
- «به انتخاب رشته نزدیک شده، اما خودش هم نمی داند کدام مسیر برایش مناسب تر است.»
در چنین شرایطی، استعدادیابی ممکن است برای خانواده قابل بررسی باشد.
نه برای اینکه کسی از بیرون آینده کودک را تعیین کند، بلکه برای اینکه اطلاعات بیشتری وارد تصمیم شود.
وقتی نقاط قوت کودک برای خانواده روشن نیست
بعضی کودکان یک علاقه خیلی پررنگ دارند و بعضی دیگر نه.
ممکن است کودک از چند فعالیت مختلف لذت ببرد یا توانایی هایش در موقعیت های مختلف به شکل متفاوتی دیده شوند.
اگر خانواده احساس کند برای انتخاب فرصت های آموزشی نیاز به شناخت دقیق تری دارد، ارزیابی می تواند یکی از گزینه ها باشد.
البته قرار نیست نتیجه بگوید فقط یک فعالیت مناسب کودک است.
ممکن است برعکس، نشان دهد هنوز بهتر است فرصت تجربه های متنوع حفظ شود.
وقتی والدین بین چند فعالیت آموزشی مردد هستند
- کلاس زبان؟
- موسیقی؟
- ورزش؟
- برنامه نویسی؟
- کلاس های هنری؟
گاهی برنامه کودک آن قدر پر می شود که عملا فرصتی برای فهمیدن علاقه خودش باقی نمی ماند.
استعدادیابی قرار نیست یک لیست کلاس جدید به این برنامه اضافه کند. اگر درست استفاده شود، می تواند کمک کند خانواده کمی آگاهانه تر تصمیم بگیرد و به جای دنبال کردن هر فرصت ممکن، ببیند کدام تجربه در شرایط فعلی کودک معنا بیشتری دارد.
وقتی نوجوان برای انتخاب مسیر تحصیلی سردرگم است
در نوجوانی، مسئله فقط انتخاب یک کلاس فوق برنامه نیست. تصمیم های تحصیلی جدی تر می شوند و خانواده ممکن است بخواهد قبل از انتخاب رشته، شناخت بیشتری از علایق و توانایی های نوجوان داشته باشد.
پژوهش ها نشان داده اند برنامه ریزی و کاوش شغلی نوجوانان فقط به یک ویژگی وابسته نیست و عواملی مانند خودکارآمدی، اهداف و حمایت های محیطی هم با آن ارتباط دارند.
یعنی حتی اینجا هم یک تست نمی تواند تمام تصمیم را به تنهایی بسازد.
وقتی علاقه نوجوان و انتظار خانواده متفاوت است
یکی از موقعیت های حساس زمانی است که نوجوان یک مسیر را دوست دارد و والدین مسیر دیگری را مناسب تر می دانند. مثلا نوجوان به هنر علاقه دارد اما خانواده بیشتر به یک مسیر علمی فکر می کند. در چنین شرایطی، هدف ارزیابی نباید این باشد که ثابت کند کدام طرف «درست» می گوید.
ارزیابی می تواند اطلاعات بیشتری وارد گفت و گو کند.
- توانایی ها چه می گویند؟
- علاقه نوجوان چیست؟
- عملکرد واقعی او چگونه بوده؟
- چقدر درباره هر مسیر اطلاعات دارد؟
و کدام بخش از اختلاف به نگرانی های خانواده درباره آینده برمی گردد؟
گاهی همین روشن شدن سوال ها از پیدا کردن یک جواب فوری مفیدتر است.
قبل از مراجعه باید سوال مشخص باشد
APA درباره Psychological Assessment توضیح می دهد که روانشناس بر اساس سوال مشخصی که قرار است پاسخ داده شود تصمیم می گیرد چه اطلاعاتی در ارزیابی مورد نیاز است.
نقل قول از APA
متن اصلی:
“A psychologist determines what information to use based on the specific questions being asked.”
ترجمه:
روانشناس بر اساس سوال های مشخصی که قرار است پاسخ داده شوند، تصمیم می گیرد از چه اطلاعاتی استفاده کند.
منبع: American Psychological Association
این جمله برای خانواده هم راهنمای خوبی است.
- اگر سوال این باشد که «چطور نقاط قوت فرزندم را بهتر بشناسم؟» یک مسیر مطرح می شود.
- اگر سوال این باشد که «چرا با وجود تمرین هنوز در خواندن مشکل دارد؟» ممکن است مسیر کاملا متفاوتی لازم باشد.
- و اگر مسئله اصلی «انتخاب رشته» باشد، شاید بخشی از فرایند به مشاوره تحصیلی مرتبط شود.
به همین دلیل، مراجعه برای استعدادیابی زمانی می تواند مفیدتر باشد که خانواده بداند دنبال چه نوع شناختی است.
و اگر هنوز نمی داند، این هم اشکالی ندارد. گاهی اولین گفت و گو با روانشناس دقیقا برای همین است که مشخص شود سوال اصلی خانواده چیست و آیا اصلا استعدادیابی بهترین مسیر برای پاسخ دادن به آن هست یا نه.
چه زمانی مسئله کودک بیشتر از «استعداد» به ارزیابی روانشناختی دیگری نیاز دارد؟
گاهی خانواده با سوالی درباره استعداد کودک وارد کلینیک می شود، اما در گفت و گو مشخص می شود چیزی که بیشتر نیاز به بررسی دارد، خود استعداد نیست.
مثلا کودکی در خواندن از همکلاسی هایش عقب تر است و والد فکر می کند: «شاید اصلا استعداد درس خواندن ندارد.»
یا کودک هنگام انجام تکالیف خیلی زود حواسش پرت می شود و خانواده نگران می شود که توانایی یادگیری او پایین باشد. این برداشت ها قابل فهم هستند، اما همیشه درست نیستند. نمره پایین، مشکل در یک درس یا حواس پرتی به تنهایی به معنی استعداد کم نیست.
وقتی خواندن، نوشتن یا ریاضی به شکل مشخص دشوار است
اگر کودک با وجود آموزش و تمرین مناسب، همچنان در خواندن، نوشتن، املا یا ریاضی مشکل قابل توجهی دارد، ممکن است سوال اصلی خانواده بیشتر به حوزه یادگیری مربوط باشد.
برای مثال NHS درباره دیسلکسیا توضیح می دهد که این مشکل می تواند خواندن، نوشتن و املا را تحت تاثیر قرار دهد، اما هوش کودک را تعیین نمی کند.
“It does not affect intelligence.”
ترجمه:
دیسلکسیا بر هوش فرد تاثیر نمی گذارد.
منبع NHS درباره دیسلکسیا در کودکان
این نکته برای والدین مهم است، چون ضعف در خواندن یا نوشتن نباید خیلی سریع به جمله هایی مثل «استعداد تحصیلی ندارد» تبدیل شود.
اگر مسئله اصلی کودک در همین حوزه ها باشد، ممکن است ارزیابی اختلالات یادگیری مسیر مناسب تری برای پاسخ دادن به سوال خانواده باشد.
وقتی نگرانی اصلی توجه و تمرکز است
موضوع توجه هم باید جداگانه دیده شود.
ممکن است کودک تکالیفش را نیمه کاره رها کند، وسایلش را زیاد گم کند یا برای ماندن روی یک فعالیت مشکل داشته باشد.
اما چنین رفتارهایی به تنهایی به معنی ADHD نیستند.
CDC تاکید می کند که تشخیص ADHD یک فرایند چندمرحله ای است و هیچ تست واحدی برای تشخیص آن وجود ندارد. شرایط دیگری مثل اضطراب، مشکلات خواب و بعضی اختلالات یادگیری نیز می توانند نشانه هایی شبیه مشکلات توجه ایجاد کنند.
“There is no single test to diagnose ADHD.”
ترجمه:
برای تشخیص ADHD یک تست واحد وجود ندارد.
پس اگر نگرانی اصلی خانواده بیشتر درباره توجه، تکانشگری یا فعالیت زیاد کودک است، ممکن است به جای استعدادیابی یا در کنار آن، ارزیابی و درمان بیش فعالی کودکان نیاز به بررسی داشته باشد.
این یکی از مزیت های انجام استعدادیابی در یک کلینیک روانشناسی است.
قرار نیست هر کودکی که با سوال «استعدادش چیست؟» مراجعه می کند حتما وارد همان مسیر شود. گاهی مسئولانه ترین کار این است که ابتدا بفهمیم سوال واقعی چیست.
استعدادیابی برای شناخت توانایی ها و علایق طراحی شده است.
ارزیابی اختلال یادگیری برای فهم دشواری های مشخص یادگیری است.
ارزیابی ADHD هم سوال دیگری دارد.
این مسیرها ممکن است به هم نزدیک شوند، اما جای یکدیگر را نمی گیرند.
مراحل استعدادیابی در کلینیک روانشناسی آوای درون
یکی از چیزهایی که می تواند مراجعه را برای والدین راحت تر کند، دانستن این است که فرایند استعدادیابی قرار است چگونه پیش برود. استعدادیابی در یک کلینیک روانشناسی بهتر است از یک سوال شروع شود، نه از یک برگه تست.
APA نیز توضیح می دهد که یک Psychological Assessment می تواند از منابع مختلفی مثل آزمون های استاندارد، مصاحبه، سوابق و داده های مشاهده ای استفاده کند و روانشناس بر اساس سوال ارزیابی تصمیم می گیرد چه اطلاعاتی مورد نیاز است.
مرحله ۱: گفت و گو با والدین
اول باید بدانیم خانواده چرا مراجعه کرده است.
- والدین درباره چه چیزی سوال دارند؟
- شناخت نقاط قوت کودک؟
- علایق او؟
- انتخاب فعالیت مناسب؟
- یا سردرگمی نوجوان درباره مسیر تحصیلی؟
این گفت و گو کمک می کند قبل از اجرای هر آزمونی، هدف ارزیابی روشن شود.
جزئیات این مرحله در نسخه نهایی باید با پروتکل واقعی آوای درون تطبیق داده شود.
مرحله ۲: مشخص شدن نوع ارزیابی
بعد از روشن شدن سوال، روانشناس می تواند مشخص کند چه نوع اطلاعاتی برای پاسخ دادن به آن لازم است.
سن کودک، هدف مراجعه و شرایط او در انتخاب روش اهمیت دارند.
قرار نیست همه کودکان فقط به دلیل مراجعه برای استعدادیابی، مجموعه کاملا یکسانی از آزمون ها را انجام دهند.
مرحله ۳: اجرای ارزیابی
در این مرحله، ابزارهایی که برای سوال کودک یا نوجوان مناسب تشخیص داده شده اند اجرا می شوند.
ممکن است آزمون استاندارد بخشی از فرایند باشد و اگر در پروتکل واقعی مرکز وجود داشته باشد، مصاحبه یا مشاهده نیز در کنار آن استفاده شود.
نام آزمون های آوای درون فقط بعد از تایید مرکز در این قسمت اضافه می شود.
مرحله ۴: تحلیل روانشناختی نتایج
بعد از اجرای آزمون، فقط دیدن نمره ها کافی نیست.
روانشناس باید بداند هر نتیجه در چه محدوده ای قابل تفسیر است و چگونه با سایر اطلاعات ارتباط پیدا می کند.
APA در راهنمای ارزیابی روانشناختی بر یکپارچه کردن داده هایی مانند آزمون استاندارد، مصاحبه، گزارش دیگران، چک لیست های رفتاری و شرایط محیطی تاکید می کند.
مرحله ۵: جلسه بازخورد
نتیجه زمانی برای خانواده ارزش بیشتری پیدا می کند که قابل فهم باشد.
اگر جلسه بازخورد بخشی از پروتکل واقعی آوای درون باشد، در این مرحله درباره معنی نتایج، نقاطی که قابل توجه هستند و محدودیت های ارزیابی با والدین صحبت می شود.
در مورد نوجوانان، متناسب با سن و شرایط، بهتر است خود نوجوان هم صرفا موضوع صحبت نباشد و در فهم نتیجه و گفت و گو درباره آن مشارکت داشته باشد.
مرحله ۶: پیشنهاد مسیر بعدی
پایان استعدادیابی قرار نیست به جمله «استعداد فرزند شما این است» ختم شود.
بسته به نتیجه و سوال اولیه، ممکن است پیشنهادهایی برای تجربه فعالیت های مختلف، بررسی مسیر تحصیلی یا ارزیابی تکمیلی مطرح شوند.
گاهی هم ممکن است نتیجه این باشد که خانواده فعلا فقط فرصت های بیشتری برای تجربه در اختیار کودک قرار دهد.
مرکز استعدادیابی کودکان و نوجوانان در تهران
اگر در تهران به دنبال مرکز استعدادیابی برای فرزندتان هستید، احتمالا فاصله و دسترسی برایتان مهم است. اما بهتر است انتخاب مرکز فقط به نزدیک بودن آن محدود نشود. مهم تر این است که بدانید فرزندتان قرار است وارد چه نوع فرایندی شود.
خدمات استعدادیابی کودکان و نوجوانان در آوای درون در بستر یک کلینیک روانشناسی کودک و نوجوان ارائه می شود. بنابراین هدف فقط اجرای تست استعداد نیست. سوال خانواده، شرایط کودک، سن و دلیل مراجعه باید در انتخاب نوع ارزیابی نقش داشته باشند.
این تفاوت مخصوصا زمانی اهمیت پیدا می کند که خانواده هنوز مطمئن نیست مسئله اصلی دقیقا چیست.
ممکن است والد با هدف استعدادیابی مراجعه کند، اما در گفت و گوی اولیه مشخص شود نگرانی اصلی بیشتر درباره یادگیری، تمرکز یا تصمیم تحصیلی نوجوان است.
در چنین شرایطی، ارزش محیط کلینیکی این است که قرار نیست همه سوال ها به یک جواب واحد یعنی «تست استعداد» ختم شوند. هدف این است که ابتدا مسیر مناسب تر برای پاسخ دادن به سوال خانواده مشخص شود.
برای انتخاب مرکز استعدادیابی کودکان در تهران به چه چیزهایی توجه کنیم؟
- چه متخصصی ارزیابی را انجام می دهد؟
- از چه آزمون هایی استفاده می شود و چرا؟
- آیا آزمون ها برای سن فرزند من مناسب هستند؟
- نتیجه چگونه تفسیر می شود؟
- در پایان چه نوع بازخوردی دریافت می کنیم؟
- و اگر مشخص شود مسئله اصلی به حوزه دیگری مربوط است، آیا امکان ارزیابی یا ارجاع مناسب وجود دارد؟
این سوال ها بیشتر از تعداد تست هایی که یک مرکز در تبلیغات خود نام می برد، درباره کیفیت فرایند اطلاعات می دهند.
آوای درون خدمات روانشناسی خود را در تهران و در محدوده شهرک غرب ارائه می دهد. بنابراین خانواده هایی که به دنبال مرکز استعدادیابی کودکان و نوجوانان در تهران هستند، می توانند علاوه بر موضوع دسترسی، درباره متخصص مسئول، نوع Assessment و خروجی واقعی ارزیابی نیز پیش از شروع سوال کنند.
مرکز استعدادیابی کودکان و نوجوانان در غرب تهران
برای خانواده هایی که در غرب تهران زندگی می کنند، دسترسی به مرکز می تواند بخشی از تصمیم برای مراجعه باشد. کلینیک روانشناسی آوای درون در شهرک غرب و بلوار دادمان قرار دارد و خدمات خود را به صورت حضوری نیز ارائه می دهد. موقعیت مرکز باعث می شود خانواده هایی که ترجیح می دهند ارزیابی کودک یا نوجوان در فضای کلینیکی انجام شود، امکان مراجعه حضوری در غرب تهران را داشته باشند.
اما موقعیت جغرافیایی تنها چیزی نیست که درباره مرکز استعدادیابی کودکان و نوجوانان در غرب تهران اهمیت دارد. مهم است بدانیم پشت این عنوان چه خدمتی ارائه می شود.
در آوای درون، استعدادیابی به عنوان بخشی از خدمات روانشناسی کودک و نوجوان دیده می شود. یعنی قرار نیست فرزند شما صرفا برای انجام یک تست وارد مرکز شود و با یک نتیجه آماده از آن خارج شود.
استعدادیابی چند جلسه طول می کشد؟
تعداد جلسات استعدادیابی برای همه کودکان و نوجوانان یک عدد ثابت نیست.
طبیعی است که والد بخواهد قبل از شروع بداند چند بار باید به مرکز مراجعه کند و هر مرحله تقریبا چه زمانی طول می کشد، اما پاسخ به این سوال به نوع ارزیابی بستگی دارد.
سن کودک، هدف مراجعه و آزمون هایی که بعد از بررسی اولیه لازم تشخیص داده می شوند می توانند روی ساختار جلسات اثر بگذارند.
مثلا ارزیابی کودکی که سوال خانواده درباره یک حوزه مشخص است لزوما با نوجوانی که چند موضوع مختلف درباره توانایی ها، علایق و تصمیم تحصیلی او مطرح است یکسان نخواهد بود.
آیا همه تست ها باید در یک جلسه انجام شوند؟
نه لزوما.
مهم تر از تمام کردن سریع آزمون ها این است که کودک یا نوجوان بتواند در شرایط مناسبی در ارزیابی شرکت کند.
خستگی، کاهش تمرکز یا طولانی شدن بیش از حد جلسه می تواند روی نحوه مشارکت فرد اثر بگذارد.
به همین دلیل، تعداد و ساختار جلسات بهتر است متناسب با سن، نوع ابزارها و شرایط فرزند شما تنظیم شود.
APA نیز تاکید می کند که Psychological Assessment یک فرایند یکسان برای همه افراد نیست و روانشناس مجموعه تست ها و روش های مورد نیاز را برای هر فرد انتخاب می کند.
سوالات متداول درباره استعدادیابی کودکان و نوجوانان
استعدادیابی کودکان چیست؟
استعدادیابی فرایندی برای شناخت بهتر توانایی ها، علایق، نقاط قوت و بعضی ویژگی های مرتبط با کودک است. هدف آن تعیین قطعی شغل یا آینده فرزند نیست، بلکه می تواند اطلاعات بیشتری برای تصمیم های آموزشی و رشدی در اختیار خانواده قرار دهد.
بهترین سن برای استعدادیابی کودک چه زمانی است؟
یک سن ثابت برای همه کودکان وجود ندارد. زمان مناسب به هدف ارزیابی و ابزار مورد استفاده بستگی دارد. ارزیابی یک کودک کم سن با نوجوانی که به انتخاب رشته نزدیک شده، سوال و ساختار یکسانی ندارد.
استعدادیابی کودک با چه تست هایی انجام می شود؟
تست واحدی وجود ندارد که برای همه کودکان مناسب باشد. آزمون باید بر اساس سن، هدف مراجعه و ویژگی مورد بررسی انتخاب شود. نام آزمون های واقعی آوای درون نیز فقط بر اساس پروتکل تایید شده مرکز در نسخه نهایی صفحه درج می شود.
آیا یک تست آنلاین می تواند استعداد کودک را مشخص کند؟
به تنهایی خیر.
حتی اگر یک آزمون از نظر روان سنجی معتبر باشد، نتیجه آن فقط درباره همان ویژگی هایی اطلاعات می دهد که برای سنجش آنها طراحی شده است.
بنابراین یک تست آنلاین نباید به عنوان ابزاری معرفی شود که تمام استعدادها یا آینده کودک را مشخص می کند.
تفاوت تست هوش و تست استعدادیابی چیست؟
تست هوش ممکن است بعضی جنبه های عملکرد شناختی را بررسی کند، اما استعدادیابی مفهوم گسترده تری دارد و بسته به هدف می تواند اطلاعات دیگری مثل علایق و نقاط قوت را هم در نظر بگیرد.
استعدادیابی کودک چند جلسه طول می کشد؟
تعداد جلسات برای همه کودکان یکسان نیست و به نوع ارزیابی، سن و ابزارهای مورد نیاز بستگی دارد. بعد از مشخص شدن ساختار Assessment می توان درباره روند جلسات دقیق تر صحبت کرد.
هزینه استعدادیابی کودکان در تهران چقدر است؟
در آوای درون مبلغ ثابت و یکسانی برای همه ارزیابی ها از قبل تعیین نمی شود.
ابتدا ارزیابی اولیه انجام می شود و بعد از مشخص شدن نوع بررسی و ابزارهای مورد نیاز، مبلغ نهایی به خانواده اعلام می شود.
جمع بندی مسیر استعدادیابی در آوای درون
اگر بخواهیم تمام این صفحه را در یک جمله خلاصه کنیم، شاید بتوان گفت:
استعدادیابی قرار است به شناخت بهتر فرزند شما کمک کند، نه اینکه آینده او را از قبل تعیین کند. در کلینیک روانشناسی آوای درون، این خدمت باید به عنوان بخشی از خدمات روانشناسی کودک و نوجوان دیده شود.
یعنی قبل از اینکه فقط به نام یک تست فکر کنیم، مهم است بدانیم خانواده چه سوالی دارد، کودک یا نوجوان در چه مرحله ای از رشد قرار گرفته و چه نوع اطلاعاتی واقعا می تواند به تصمیم گیری کمک کند.
- گاهی نتیجه ارزیابی به والد کمک می کند نقاط قوت فرزندش را بهتر ببیند.
- گاهی نوجوان درباره علایق و مسیر تحصیلی خود سوال های دقیق تری پیدا می کند.
- گاهی هم مشخص می شود مسئله اصلی بیشتر به یادگیری، توجه یا حوزه دیگری مربوط است و بهتر است مسیر ارزیابی متفاوتی دنبال شود.
APA درباره تست و Assessment نکته ای دارد که به خوبی این نگاه را جمع بندی می کند:
APA
“Together, testing and assessment allow a psychologist to see the full picture of a person’s strengths and limitations.”
تست و ارزیابی در کنار یکدیگر به روانشناس کمک می کنند تصویر کامل تری از نقاط قوت و محدودیت های فرد ببیند.
این همان تفاوتی است که در این صفحه می خواهیم روشن باشد. آوای درون قرار نیست به عنوان یک مرکز ارائه تست سریع معرفی شود. آوای درون یک کلینیک روانشناسی در شهرک غرب تهران است که استعدادیابی را در چارچوب ارزیابی تخصصی کودک و نوجوان ارائه می کند.
اگر درباره توانایی ها، علایق یا مسیر رشد فرزندتان سوال دارید، می توانید ابتدا درباره مناسب بودن این نوع ارزیابی برای سوال خانواده اطلاعات بگیرید. لازم نیست پیش از تماس مطمئن باشید که حتما استعدادیابی همان چیزی است که فرزندتان نیاز دارد. گاهی روشن شدن همین سوال، شروع مناسب تری برای تصمیم گیری است.
